Γιατί η κατάθλιψη/άγχος δεν βελτιώνεται σε νεαρό ενήλικα με θεραπεία 3 ετών;

Γιατί μπορεί να πάσχει κι από άλλη διαταραχή...

Η εμμονή και η μη ουσιαστική βελτίωση της κατάθλιψης ή/και του άγχους σε έναν πλήρως συνεργάσιμο νερό ενήλικα, παρά τρία χρόνια ψυχοθεραπείας με ψυχίατρο και εκτενή φαρμακευτική αγωγή σε επαρκείς έως και μέγιστες δόσεις από διαφορετικές κατηγορίες, συνήθως δεν οφείλεται σε έναν μόνο λόγο, αλλά σε έναν συνδυασμό κλινικών, θεραπευτικών και πλαισιακών παραγόντων.

Καταρχάς, είναι κρίσιμο να επανεκτιμηθεί αν η διάγνωση αντανακλά πλήρως την ψυχοπαθολογία. Σε περιπτώσεις χρονικότητας συχνά συνυπάρχουν ή υποκρύπτονται άλλες διαστάσεις, όπως διαταραχές προσωπικότητας, τραυματικές εμπειρίες, διπολικό φάσμα, αναπτυξιακές δυσκολίες ή έντονοι μηχ...ανισμοί σωματοποίησης, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς με αντικαταθλιπτικά ή αγχολυτικά, όσο σωστά κι αν χορηγούνται. Όταν ο πυρήνας του προβλήματος δεν έχει αναγνωριστεί με ακρίβεια, η θεραπεία τείνει να ανακουφίζει μερικώς τα συμπτώματα χωρίς να οδηγεί σε ουσιαστική αλλαγή.

Δεύτερον, παρότι η ψυχοθεραπεία πραγματοποιείται επί μακράν, το είδος και η ένταση της παρέμβασης έχουν καθοριστική σημασία. Όταν η θεραπεία γίνεται από ψυχίατρο με ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, συχνά - όχι από έλλειψη επάρκειας αλλά λόγω διαφορετικής εκπαίδευσης και ρόλου - η ψυχοθεραπεία είναι περισσότερο υποστηρικτική, λιγότερο δομημένη και πιο εστιασμένη στη διαχείριση συμπτωμάτων, σε αντίθεση με τη συστηματική, μεθοδολογικά σαφή και ενεργητική ψυχοθεραπεία που συνήθως εφαρμόζει ένας ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής εκπαιδευμένος σε συγκεκριμένο μοντέλο. Σε περιπτώσεις ανθεκτικής κατάθλιψης ή άγχους, αυτή η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη, καθώς η απουσία στοχευμένων παρεμβάσεων, όπως η έκθεση, η συμπεριφορική ενεργοποίηση ή η επεξεργασία βαθύτερων μοτίβων, ευνοεί τη χρονικότητα.

Παράλληλα, η ταυτόχρονη ιδιότητα του ίδιου θεραπευτή ως ψυχιάτρου και συνταγογραφούμενο μπορεί να μετατοπίσει, συχνά άρρητα, το κέντρο βάρους της θεραπείας προς τη φαρμακευτική ρύθμιση. Ο θεραπευόμενος ενδέχεται να επενδύει την ελπίδα της αλλαγής κυρίως στα φάρμακα, παραμένοντας μεν συνεργάσιμος, αλλά λιγότερο ενεργός στη δύσκολη διαδικασία της συμπεριφορικής και υπαρξιακής αλλαγής. Έτσι, η θεραπεία μπορεί να καταλήξει σε έναν φαύλο κύκλο τροποποιήσεων αγωγής, χωρίς αντίστοιχη πρόοδο στη λειτουργικότητα.

Επιπλέον, δεν μπορεί να αγνοηθεί ο ρόλος της αποφυγής και της στασιμότητας ζωής. Πολλοί νεαροί ενήλικες με χρόνια συμπτώματα διατηρούν, ασυνείδητα, μοτίβα αποφυγής σημαντικών αποφάσεων, συγκρούσεων ή μεταβάσεων ζωής. Τα συμπτώματα, χωρίς να είναι "επιλεγμένα", λειτουργούν προστατευτικά απέναντι σε απαιτήσεις που βιώνονται ως απειλητικές. Όσο αυτά τα μοτίβα δεν τίθενται ξεκάθαρα στο θεραπευτικό επίκεντρο, η βελτίωση παραμένει περιορισμένη.

Τέλος, υπάρχει και το ενδεχόμενο βιολογικής ανθεκτικότητας, όπου το νευροβιολογικό σύστημα ρύθμισης της διάθεσης και του άγχους δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στις συνήθεις φαρμακολογικές παρεμβάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται εξειδικευμένη επανεκτίμηση και συχνά συνδυαστικές ή εναλλακτικές θεραπευτικές στρατηγικές, πάντα σε συνάρτηση με μια πιο ενεργή ψυχοθεραπευτική δουλειά.

Συνολικά, η εμμένουσα κατάθλιψη ή το άγχος σε έναν συνεργάσιμο νεαρό ενήλικα υποδηλώνει συνήθως την ανάγκη για συνολική επαναπροσέγγιση: επανεκτίμηση της διάγνωσης, αναθεώρηση του θεραπευτικού μοντέλου, πιθανό διαχωρισμό ρόλων μεταξύ φαρμακευτικής παρακολούθησης και εντατικής ψυχοθεραπείας, καθώς και ουσιαστική εστίαση στις αλλαγές ζωής και στα μοτίβα αποφυγής. Σε αυτό το πλαίσιο, μια δεύτερη γνώμη ή μια αλλαγή θεραπευτικής προσέγγισης δεν αποτελεί αποτυχία, αλλά συχνά αναγκαίο επόμενο βήμα. Διάβασε περισσότερα

Χαιρετε! Όλους αυτούς τους προβληματισμους ειναι σημαντικό να τους μοιραστείτε με τον θεραπευτή σας. Ειναι ενα ωραίο θεμα να το συζητήσετε και θεωρώ πως θα σας ανοίξει κι άλλους δρόμους στην θεραπεια σας.

Η εμμένουσα κατάθλιψη/αγχώδης διαταραχή μπορεί να οφείλεται σε λανθασμένη διάγνωση, συννοσηρότητες (ΔΕΠΥ, αυτιστικό φάσμα, διπολικότητα, διαταραχές προσωπικότητας), ψυχοκοινωνικούς στρεσογόνους παράγοντες, τραύμα, βιολογική ανθεκτικότητα, φαρμακογενετικούς παράγοντες, ανεπαρκή τύπο ψυχοθεραπείας, προσκόλληση σε μοτίβα αποφυγής ή δευτερογενή οφέλη. Επίσης, απαιτείται επαναξιολόγηση στόχων, θεραπευτικής σχέσης, προσκόλλησης στη φαρμακευτική αγωγή, ύπνου, ουσιών, σωματικής νόσου, αλλαγών.

Όταν ένας νεαρός ενήλικας παραμένει σε θεραπεία για χρόνια, είναι συνεργάσιμος και ακολουθεί φαρμακευτική αγωγή, αλλά η κατάθλιψη ή το άγχος δεν υποχωρούν, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι «κάτι δεν γίνεται σωστά». Υπάρχουν περιπτώσεις που η συμπτωματολογία είναι ανθεκτική, ακόμα και υπό ιδανικές συνθήκες.
Κάποιες φορές, η δυσκολία στη βελτίωση δεν οφείλεται στην προσπάθεια ή τη συνεργασία, αλλά σε βαθύτερους παράγοντες όπως ανεπεξέργαστο τραύμα, συννοσηρότητες (π.χ. ADHD, δυσκολίες στη ρύθμιση σχέσεων) ή σε θεραπεία που δεν ταιριάζει με τις ανάγκες του ατόμου.
Επιπλέον, η συνέπεια στις συνεδρίες δεν σημαίνει πάντα ουσιαστικ...ή συναισθηματική εμπλοκή. Η εσωτερική ασφάλεια και η ελπίδα μπορεί να λείπουν. Και όταν υπάρχουν συνεχή εξωτερικά βάρη (άγχος, οικονομική πίεση, μοναξιά), η θεραπεία δεν αρκεί από μόνη της. Διάβασε περισσότερα