Πώς να σταματήσω το ψάξιμο και τον καταναγκασμό στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή;

Σε καταλαβαίνω. Αυτό που περιγράφεις μπορεί να γίνει πραγματικά κουραστικό, ιδιαίτερα όταν νιώθεις ότι για λίγο το έχεις καταφέρει και μετά ο ίδιος κύκλος επιστρέφει. Θέλω όμως να κρατήσεις κάτι σημαντικό: το ότι το σταμάτησες για 3 μήνες δείχνει ότι μπορείς να το διαχειριστείς. Η επιστροφή του δεν σημαίνει ότι απέτυχες.

Από αυτά που περιγράφεις, φαίνεται να δημιουργείται ένας συγκεκριμένος κύκλος:

αμφιβολία/ένταση → ανάγκη να ψάξω → ψάξιμο/έλεγχος → προσωρινή ανακούφιση → ο εγκέφαλος μαθαίνει «για να ηρεμήσω πρέπει να ψάξω» → νέα αμφιβολία → ξανά από την αρχή.

Γι' αυτό οι απλές συμβουλές του τύπου
...71;μην ψάχνεις» συχνά δεν αρκούν. Χρειάζεται να δουλευτεί η ανάγκη για την ανακούφιση που σου δίνει ο καταναγκασμός.

Στην ΙΨΔ, η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία και ειδικότερα η ERP (Exposure and Response Prevention) μπορεί να δουλέψει ακριβώς πάνω σε αυτό: σταδιακά να εκτίθεσαι στην αμφιβολία και στην ένταση χωρίς να κάνεις τον καταναγκασμό, ώστε ο εγκέφαλος να μάθει ότι μπορείς να αισθάνεσαι δυσφορία χωρίς να χρειάζεται να ψάξεις.

Παράλληλα, στη δική μου θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και προτασιακή ύπνωση, διαφορετική από την αναδρομική ύπνωση, ως συμπληρωματικό εργαλείο για να δουλέψουμε βαθύτερα τις αυτόματες συνδέσεις, όπως:

«Δεν είμαι σίγουρος → πρέπει να ψάξω → μόνο τότε θα ηρεμήσω».

Στόχος είναι σταδιακά να αλλάξει αυτή η αυτόματη αντίδραση και να μπορείς να λες:

«Μπορώ να έχω αμφιβολία, να αισθάνομαι άγχος και παρ' όλα αυτά να μην κάνω τον καταναγκασμό.»

Η βαλεριάνα από μόνη της δεν αντιμετωπίζει τον συγκεκριμένο μηχανισμό της ΙΨΔ. Το σημαντικότερο είναι να υπάρχει στοχευμένο θεραπευτικό πλάνο για τον καταναγκασμό και, αν χρειάζεται, αξιολόγηση και από ψυχίατρο για τη συνολική αντιμετώπιση.

Επίσης, μην υποτιμάς τη σημασία της κίνησης του σώματος και των δραστηριοτήτων που σου δίνουν πραγματική χαρά. Άσκηση, περπάτημα, χορός, γυμναστική ή ένα δημιουργικό χόμπι μπορούν να βοηθήσουν στη ρύθμιση του στρες, στη διάθεση και στον ύπνο και να σε επαναφέρουν από τον κόσμο του ελέγχου και της αναζήτησης στη φυσιολογική ζωή.

Το ζητούμενο τελικά δεν είναι να μην έχεις ποτέ ξανά την παρόρμηση να ψάξεις. Είναι να μην είσαι υποχρεωμένος να υπακούσεις σε αυτήν για να νιώσεις καλά.

Και αυτό μπορεί να δουλευτεί πολύ συγκεκριμένα, με ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο πάνω στο δικό σου μοτίβο.

Δεν προσαρμόζουμε τον άνθρωπο στη θεραπεία. Προσαρμόζουμε τη θεραπεία στον άνθρωπο. Διάβασε περισσότερα

Από αυτά που περιγράφεις, φαίνεται ότι έχει δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: εμφανίζεται η αμφιβολία ή το άγχος → κάνεις το ψάξιμο/έλεγχο → νιώθεις ανακούφιση για λίγο → και μετά η ανάγκη επιστρέφει. Το ότι κατάφερες να το σταματήσεις για 3 μήνες δείχνει ότι μπορείς να το δουλέψεις, αλλά πιθανότατα χρειάζεται πιο συστηματική αντιμετώπιση και όχι απλώς να προσπαθείς να το κόψεις με τη θέληση.

Αν ο ψυχολόγος σου δεν έχει δουλέψει συγκεκριμένα με ERP (Έκθεση και Παρεμπόδιση Αντίδρασης), θα μπορούσες να το συζητήσεις μαζί του. Στη δική σου περίπτωση η θεραπεία θα στόχευε ακριβώς στο να αντέχεις την αβεβαιότητα και το άγχος χωρίς να καταφ...εύγεις στο ψάξιμο για να ηρεμήσεις.

Για παράδειγμα, όταν εμφανίζεται η σκέψη «πρέπει να ξαναδώ αν αποθηκεύτηκε», προσπαθείς να μην κάνεις τον έλεγχο και να αφήσεις το άγχος να υπάρχει χωρίς να το «διορθώσεις». Σταδιακά, και με καθοδήγηση θεραπευτή, αυξάνεται ο χρόνος και οι καταστάσεις στις οποίες δεν κάνεις τον καταναγκασμό.

Η βαλεριάνα δεν αντιμετωπίζει τον ίδιο τον καταναγκαστικό κύκλο, οπότε δεν είναι περίεργο που δεν είδες αποτέλεσμα. Αν η δυσκολία παραμένει έντονη, αξίζει επίσης να το συζητήσεις με ψυχίατρο, ώστε να εξεταστούν συνολικά οι διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές για ΙΨΔ. Διάβασε περισσότερα

Καλησπέρα σας,

Αυτό που περιγράφετε είναι πολύ χαρακτηριστικό του τρόπου με τον οποίο διατηρείται ένας καταναγκασμός: εμφανίζεται η έντονη ανάγκη να ψάξετε, αισθάνεστε ότι «πρέπει» να το κάνετε για να ηρεμήσετε, το κάνετε και πράγματι ανακουφίζεστε για λίγο. Στη συνέχεια όμως η ανάγκη επιστρέφει και ο ίδιος κύκλος αρχίζει ξανά.

Το δύσκολο λοιπόν δεν είναι μόνο να σταματήσετε το ψάξιμο. Είναι να μάθετε να αντέχετε την ένταση που εμφανίζεται όταν δεν κάνετε τον καταναγκασμό. Όσο το ψάξιμο χρησιμοποιείται ως τρόπος για να πέσει το άγχος, τόσο περισσότερο ενισχύεται η σύνδεση «αγχώνομαι – ψάχνω – ηρεμώ».
...
Το ότι έχετε καταφέρει να το διακόψετε κατά διαστήματα, ακόμη και για τρεις μήνες, δείχνει ότι μπορείτε να αλλάξετε τη συμπεριφορά. Το γεγονός ότι επέστρεψε δεν σημαίνει ότι η προσπάθεια απέτυχε. Πιθανότατα χρειάζεται πιο συστηματική δουλειά όχι μόνο στο να μην ψάχνετε, αλλά και στο τι κάνετε όταν εμφανίζεται ξανά η ανάγκη.

Μία από τις βασικές παρεμβάσεις για την ΙΨΔ είναι η έκθεση με παρεμπόδιση της αντίδρασης (ERP). Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι δεν προσπαθούμε να εξαφανίσουμε πρώτα το άγχος και μετά να αποφύγουμε τον καταναγκασμό. Μαθαίνουμε σταδιακά να αφήνουμε την ανάγκη να υπάρχει χωρίς να την ικανοποιούμε αμέσως.

Για παράδειγμα, αντί να πείτε «από σήμερα δεν θα ξαναψάξω ποτέ», μπορείτε να ξεκινήσετε από κάτι πιο διαχειρίσιμο. Όταν έρθει η ανάγκη να ψάξετε, καθυστερήστε για λίγο την αντίδραση και παρατηρήστε τι συμβαίνει στο άγχος σας χωρίς να κάνετε αμέσως αυτό που σας ζητά ο καταναγκασμός. Σταδιακά ο χρόνος μπορεί να αυξάνεται και να δουλεύετε με όλο και πιο δύσκολες καταστάσεις. Αυτό γίνεται καλύτερα οργανωμένα και με συγκεκριμένη ιεράρχηση των καταναγκασμών, όχι μόνο με γενικές συμβουλές.

Χρήσιμο είναι επίσης να προσέχετε τι λέτε στον εαυτό σας εκείνη τη στιγμή. Η σκέψη «πρέπει να το κάνω για να ηρεμήσω» μπορεί σταδιακά να αντικατασταθεί από μια πιο λειτουργική σκέψη, όπως: «Έχω έντονη ανάγκη να ψάξω, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να την ακολουθήσω. Μπορώ να νιώθω αυτή την ένταση και να περιμένω να μειωθεί χωρίς να κάνω τον καταναγκασμό».

Όσον αφορά τη βαλεριάνα, ακόμη και αν βοηθούσε λίγο στο γενικό άγχος, δεν αντιμετωπίζει από μόνη της τον μηχανισμό που συντηρεί έναν καταναγκασμό. Αν λαμβάνετε οποιοδήποτε άλλο φάρμακο ή συμπλήρωμα, καλό είναι επίσης να το συζητάτε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.

Εφόσον έχετε ήδη δοκιμάσει κάποιες συμβουλές αλλά ο κύκλος επανέρχεται, θα σας πρότεινα να αναζητήσετε ψυχολόγο με εμπειρία ειδικά στην ΙΨΔ και στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία με ERP. Ο στόχος δεν είναι απλώς να «κρατηθείτε» για μερικούς μήνες, αλλά να αλλάξει σταδιακά η σχέση σας με αυτή την ανάγκη, ώστε να μην χρειάζεται κάθε φορά να εκτελείτε τον καταναγκασμό για να μπορέσετε να ηρεμήσετε.

Με εκτίμηση,
Ι.Μ.Θ. Διάβασε περισσότερα

Αυτό που περιγράφετε φαίνεται να λειτουργεί ως ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος.
Αυξάνεται το άγχος, καταφεύγετε στο ψάξιμο για να ηρεμήσετε, νιώθετε προσωρινή ανακούφιση και στη συνέχεια η ανάγκη επιστρέφει. Δεν πρόκειται απλώς για μια συνήθεια που διακόπτεται με συμβουλές ή με περισσότερη θέληση.
Είναι σημαντικό να συνεχίσετε συστηματικά την ψυχοθεραπεία, κατά προτίμηση με θεραπευτή που έχει εμπειρία στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και στις τεχνικές έκθεσης με παρεμπόδιση της αντίδρασης. Παράλληλα, θα ήταν καλό να επισκεφθείτε ψυχίατρο, ώστε να αξιολογήσει εάν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή που θα μειώσει την ένταση του άγχους και των... καταναγκασμών. Η βαλεριάνα δεν αποτελεί θεραπεία για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
Συνήθως δεν αρκεί μόνο η αγωγή ή μόνο η ψυχοθεραπεία χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση και, όταν ενδείκνυται, συνδυασμός τους. Συμπληρωματικά, θα μπορούσατε να εξετάσετε και την ομαδική ψυχοθεραπεία. Η αλλαγή χρειάζεται χρόνο, συνέπεια και σταδιακά βήματα, αλλά μπορεί να επιτευχθεί. Το ότι καταφέρατε να περιορίσετε τη συμπεριφορά για τρεις μήνες δείχνει ήδη ότι υπάρχει δυνατότητα αλλαγής. Διάβασε περισσότερα

Αρχικά, η ιδεοψυχαναγκαστικη διαταραχή είναι χρονίζουσα και δεν φεύγει, αλλά περνάει περιόδους υφέσεων και εξάρσεων. Κατά δεύτερον, χρειάζεται χρόνια συστηματική παρακολούθηση και στήριξη ψυχοθεραπευτικά ώστε να μπορεί να είναι διαχειριστική. Τέλος, σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται για κάποιο διάστημα και λήψη φαρμακευτικής αγωγής με σκοπό τη μείωση των συμπτωμάτων.