Παπαδρόσου Μαρία-Σοφία BSc, MSc, PhDc

Απαντήσεις σε ερωτήσεις ασθενών

• Αυτισμός

  γειά σας έχω παιδί με αυτισμό δεν καταλαβαίνει πολλά πράγματα 4 ετών. πώς μπορούμε να του μάθουμε να βγάλει την πάνα. ευχαριστώ
  • Η μετάβαση από την πάνα στην τουαλέτα σε ένα παιδί 4 ετών στο φάσμα του αυτισμού χρειάζεται να αντιμετωπιστεί με κατανόηση, υπομονή και εξατομικευμένο σχεδιασμό, λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό αναπτυξιακό του προφίλ. Στην ουσία, το βασικό σημείο δεν είναι η ηλικία, αλλά η αναπτυξιακή ετοιμότητα του παιδιού. Αρχικά αξιολογούμε αν το παιδί παρουσιάζει βασικές ενδείξεις ετοιμότητας, όπως αν μπορεί να παραμένει στεγνό για μικρά χρονικά διαστήματα, αν δείχνει δυσφορία όταν είναι βρεγμένο ή λερωμένο, αν μπορεί να καθίσει για λίγο και αν ανέχεται την αλλαγή ρουτίνας. Δεν είναι απαραίτητο να κατανοεί λεκτικές οδηγίες· πολλά παιδιά με αυτισμό μαθαίνουν... κυρίως μέσω οπτικών και πρακτικών ερεθισμάτων. Η εκπαίδευση στην τουαλέτα χρειάζεται να γίνει δομημένα και προβλέψιμα. Συνήθως προτείνεται ένα σταθερό πρόγραμμα, όπου το παιδί οδηγείται στην τουαλέτα σε συγκεκριμένες ώρες μέσα στη μέρα (π.χ. μετά το φαγητό ή τον ύπνο), χωρίς πίεση για αποτέλεσμα. Η χρήση οπτικών βοηθημάτων (εικόνες, κάρτες με βήματα, απλό οπτικό πρόγραμμα, κοινωνικες ιστοριες με τη βοηθεια Ειδικου Παιδαγωγου) είναι ιδιαίτερα βοηθητική, ειδικά όταν η λεκτική κατανόηση είναι περιορισμένη.Παράλληλα, δίνεται μεγάλη σημασία στη θετική ενίσχυση. Κάθε μικρό βήμα – ακόμα και το να καθίσει απλώς στη λεκάνη – επιβραβεύεται άμεσα με κάτι που έχει νόημα για το παιδί (έπαινος, αγαπημένο αντικείμενο ή δραστηριότητα). Αντίθετα, τα «ατυχήματα» αντιμετωπίζονται ουδέτερα, χωρίς επίπληξη, ώστε να μη συνδεθεί η διαδικασία με άγχος ή αποτυχία.Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται και σε αισθητηριακούς παράγοντες: Ο ήχος της τουαλέτας, η αίσθηση του καθίσματος ή του χώρου μπορεί να είναι δυσάρεστα για το παιδί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, βοηθά η προσαρμογή του περιβάλλοντος (π.χ. ειδικό κάθισμα, υποπόδιο, σταδιακή εξοικείωση).Τέλος, είναι σημαντικό το πρόγραμμα να εφαρμόζεται με συνέπεια σε όλα τα περιβάλλοντα (σπίτι, σχολείο, θεραπευτικά πλαίσια) και να υπάρχει συνεργασία με τους θεραπευτές του παιδιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εκπαίδευση στην τουαλέτα μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο και αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο. Με σωστή καθοδήγηση, ρεαλιστικές προσδοκίες και κοινή γραμμή από όλους τους εμπλεκόμενους, η εκπαίδευση στη χρήση της τουαλέτας μπορεί να επιτευχθεί σταδιακά, με σεβασμό στις ανάγκες και τον ρυθμό του παιδιού. Διάβασε περισσότερα

    Παπαδρόσου Μαρία-Σοφία

• ΔΕΠΥ

  Έχω ένα γιο πάει 8 ετών ο οποίος έχει μαθησιακές δυσκολίες και κάνουμε θεραπείες. Έχει περάσει ΚΕΔΑΣΥ και έχουμε σε ιδιώτη παιδοψυχίατρο ο οποίος η γνωμάτευση του είναι διακοπτόμενη ταχυλαλία και διαταραχή διαλόγου υπερκινητικού τύπου. Το τελευταίο τι είναι?
  • Tον όρο «διαταραχή διαλόγου υπερκινητικού τύπου» συνήθως τον χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τον τρόπο με τον οποίο το παιδί συμμετέχει σε συζήτηση, δηλαδή, όταν η ροή του λόγου του γίνεται πιο παρορμητική, γρήγορη, “ακατάστατη” ή υπερκινητική σε επίπεδο επικοινωνίας. Με άλλα λόγια, στη «διαταραχή διαλόγου υπερκινητικού τύπου» το παιδί μπορει να εμφανιζει τη συμπτωματολογια ότι μπαίνει στη συζήτηση βιαστικά, πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση, αλλάζει θέμα απότομα, δυσκολεύεται να περιμένει τη σειρά του, απαντάει πριν ολοκληρωθεί το ερέθισμα, ο λόγος του “τρέχει” και συνοδεύεται από ανησυχία, κίνηση, ένταση, συχνά μιλά πολύ ή μ...ε αυξημένο ρυθμό και ενέργεια. Δεν αφορά τόσο τι λέει, αλλά πώς το λέει και πώς διαχειρίζεται την επικοινωνιακή εναλλαγή. Στην ουσία, ο παιδοψυχίατρος περιγράφει ότι το παιδί, στο κομμάτι της επικοινωνίας, εμφανίζει υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα, αντίστοιχη με αυτή που βλέπουμε στον λόγο παιδιών με χαρακτηριστικά ΔΕΠ-Υ, αλλά χωρίς να σημαίνει απαραίτητα πλήρη διάγνωση ΔΕΠ-Υ. Είναι περισσότερο περιγραφικός όρος που εξηγεί το μοτίβο του διαλόγου του παιδιού. Και φυσικά, αυτό συνδυάζεται συχνά με τη διακοπτόμενη ταχυλαλία, δηλαδή την πολύ γρήγορη, “προτρεχούσα” ομιλία, όπου ο ρυθμός προηγείται της οργάνωσης της σκέψης. Δεν είναι κάτι “επικίνδυνο” ή μόνιμο· απλώς δείχνει σε ποιο σημείο χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη το παιδί στην επικοινωνία και στη ρύθμιση της προσοχής και του ρυθμού του λόγου. Με την κατάλληλη ειδική παρέμβαση, τα παιδιά συνήθως βελτιώνονται εντυπωσιακά. Δουλεύοντας θεραπευτικά αυτό το κομμάτι, ο ειδικός παιδαγωγός μπορεί να βοηθήσει το παιδί πάνω σε ό,τι χρειάζεται για να σταθεί οργανωμένα στο σχολείο, δηλαδή τη συγκέντρωση, την οργάνωση της σκέψης, τη γλωσσική επεξεργασία, τη μνήμη, τις διεργασίες της ανάγνωσης/γραφής, αλλά και τις εκτελεστικές λειτουργίες (προγραμματισμός, αυτοέλεγχος, διαχείριση χρόνου). Στην πράξη, αν ένα παιδί έχει ταχυλαλία και υπερκινητικότητα στον διάλογο, ο Ειδικός Παιδαγωγός ρυθμίζει τον τρόπο που το παιδί σκέφτεται κατά τον διάλογο, διδάσκει στο παιδί «παύσεις», δηλαδή μικρά εσωτερικά βηματάκια πριν απαντήσει, π.χ.με την τεχνική σκέφτομαι – οργανώνω – λέω. Επιπλέον, βοηθά στη βελτίωση της προσοχής και στην οργάνωση προφορικού λόγου, καθως το παιδί μαθαίνει να ξεκινάει από την αρχή της σκέψης του, να μένει στο θέμα,ενδεχομενως να μην αλλάζει θέμα απότομα, να ολοκληρώνει τη φράση του και να περιμένει τη σειρά του όταν τυχον αυτό χρειαζεται. Αναφορικά με τη δομή και τον ρυθμό, γίνονται ασκήσεις για να φτιάξει ο ρυθμός του λόγου, να ηρεμήσει η ταχυλαλία και να υπάρχει καθαρότητα και συνοχή. Επιπλεον, ως προς τη μελέτη και τις σχολικές δεξιότητες, στην παρεμβαση δινεται εμφαση σε ανάγνωση, κατανόηση κειμένου, ορθογραφία, γραπτή έκφραση. Διάβασε περισσότερα

    Παπαδρόσου Μαρία-Σοφία

• Συμβουλευτική γονέων και παιδιών

  Έχω ένα αγοράκι 4 ετών στο φάσμα του αυτισμού. Πολλές φορές μόλις φτάνουμε στη τάξη του σχολείου δε θέλει να πάει και κλαίει. Τι να κάνω; Το κάνει και όταν πάει λογοθεραπεία & εργοθεραπεία.
  • Πρόκειται για μια πολύ συνηθισμένη δυσκολία που αντιμετωπίζουν πολλά παιδιά στο φάσμα του αυτισμού και απασχολεί έντονα πολλούς γονείς. Σύμφωνα με την Ειδική Αγωγή, την Αναπτυξιακή Ψυχολογία και την Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς (Applied Behavior Analysis - ABA), το γεγονός ότι το παιδί σας αντιδρά με άρνηση και κλάμα όταν φτάνει στο σχολείο ή σε θεραπείες (όπως λογοθεραπεία και εργοθεραπεία) μπορεί να σχετίζεται με πολλαπλούς λόγους, όπως αλλαγές στη ρουτίνα ή δυσκολία στη μετάβαση από έναν χώρο σε άλλον (μεταβατικότητα), άγχος αποχωρισμού (ειδικά αν είναι σε νηπιακή ηλικία ή δεν έχει συνηθίσει το περιβάλλον), αισθητηριακή υπερευαισθησία ...(π.χ. σε ήχους, φώτα, μυρωδιές), δυσκολία στην επικοινωνία (αν δεν μπορεί να εκφράσει τι τον ενοχλεί, το δείχνει με συμπεριφορά) ή μη επαρκής κατανόηση του πού πηγαίνει και γιατί. Αυτό που προτείνεται στην ειδική παιδαγωγική προσέγγιση είναι οπτικοποιημένο πρόγραμμα (visual schedule), καθώς τα παιδιά στο φάσμα επωφελούνται σημαντικά από οπτικές ρουτίνες. Μπορείτε να φτιάξετε ένα απλό πρόγραμμα με εικόνες (π.χ. σπίτι → αυτοκίνητο → σχολείο → παιχνίδι), για να το βλέπει καθημερινά το παιδί ώστε να προετοιμάζεται νοητικά και να μειώνεται το άγχος του. Επιπλεον, βοηθα η προοδευτική έκθεση – σταδιακή προσαρμογή (desensitization): Αν είναι εφικτό, παραμείνετε για λίγα λεπτά στον χώρο μαζί του και μειώστε σταδιακά την παρουσία σας. Μπορείτε να δημιουργήσετε θετικές συνδέσεις με τον χώρο, π.χ. μέσα από αγαπημένα παιχνίδια ή τραγουδάκια με τον θεραπευτή. Επισης, μπορειτε να αξιοποιησετε την ομαλη μετάβαση με αντικείμενο αναφοράς (transitional object), δηλαδη να του δώσετε κάτι οικείο από το σπίτι (π.χ. ένα μικρό λούτρινο ή φωτογραφία), που του δίνει αίσθημα ασφάλειας. Το αντικείμενο αυτό «τον συνοδεύει» στις μεταβάσεις και μειώνει την ανασφάλεια. Σιγουρα στην κατευθυνση αυτη συμβαλλει και η σταθερή ρουτίνα – συγκεκριμένη ώρα και τρόπος προσέλευσης: Τα παιδιά με διαταραχη αυτιστικου φασματος δυσκολεύονται με το απρόβλεπτο κι ετσι οσο πιο σταθερό είναι το μοτίβο (π.χ. φτάνουμε κάθε μέρα στις 9:00, αποχαιρετισμός με φιλάκι και φράση «τα λέμε μετά!»), τόσο πιο ασφαλές το περιβάλλον. Τελος, μην ξεχνατε τη θετική ενίσχυση (positive reinforcement), δηλαδη το να επαινείτε κάθε μικρό βήμα προσαρμογής. Μπορεί να είναι μια λέξη ("Μπράβο που μπήκες στην τάξη!"), ένα αυτοκόλλητο, ή κάτι που αγαπά (π.χ. 5 λεπτά με το αγαπημένο του παιχνίδι μετά). Η ενίσχυση πρέπει να είναι άμεση, σταθερή και ειλικρινής. Αν ειναι εφικτο, εφαρμοστε Καταγραφή και συνεργασία με τους θεραπευτές, δηλαδη καταγράψτε πότε και πώς εμφανίζεται η άρνηση. Προσπαθηστε να εντοπίσετε αν υπάρχει συγκεκριμένο ερέθισμα που προκαλεί δυσφορία (π.χ. θόρυβος στην αίθουσα, αλλαγή προσωπικού, άγνωστο πρόσωπο), σε συνεργασια με τη διεπιστημονικη ομαδα ειδικων.Αν η άρνηση επιμένει ή επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου, είναι σημαντικό να το συζητήσετε με τον αναπτυξιολόγο ή παιδοψυχίατρο που παρακολουθεί το παιδί, καθως και με τον ειδικό παιδαγωγό, ώστε να ενταχθούν δομημένες τεχνικές συμπεριφορικής παρέμβασης (όπως το PECS ή structured teaching - TEACCH).Συνοπτικα, η άρνηση εισόδου στο σχολείο ή στις θεραπείες είναι συχνή αντίδραση σε παιδιά στο φασμα του αυτισμου, λόγω των δυσκολιών τους στην προσαρμογή, επικοινωνία και αισθητηριακή ρύθμιση, οπότε με δομημένες στρατηγικές, σταθερότητα και συνεργασία με τον Ειδικο, η δυσκολία αυτή μπορεί να μειωθεί σημαντικά και το παιδί να νιώσει ασφάλεια και προβλεψιμότητα. Ο,τι καλυτερο σας ευχομαι! Διάβασε περισσότερα

    Παπαδρόσου Μαρία-Σοφία