Διάφραγμα μύτης

Ένα από τα βασικά προβλήματα που εντοπίζονται στο ρινικό διάφραγμα είναι η σκολίωση, γνωστή στο ευρύ κοινό και ως στραβό διάφραγμα. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ωτορινολαρυγγολογίας-Χειρουργικής Κεφαλής και Τραχήλου (American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery), καθώς και την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Harvard (Harvard Medical School),  έως και το 80% του πληθυσμού έχει στραβό διάφραγμα μύτης.

Σκολίωση ρινικού διαφράγματος παρουσιάζεται όταν υπάρχει ασυμμετρία στις δύο θαλάμες της μύτης, όταν δηλαδή το εσωτερικό τοίχωμα που χωρίζει τη μύτη σε δεξιά και αριστερή θαλάμη (ρουθούνια) δεν είναι ευθύ και γέρνει προς κάποια από τις δύο πλευρές. 

Αυτό μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην αναπνοή, αλλά και στην αισθητική εικόνα της μύτης. Καθώς υπάρχει ασυμμετρία στις θαλάμες της μύτης περιορίζεται η ποσότητα του αέρα που μπορεί να εισέλθει στη μύτη με αποτέλεσμα να δυσκολεύει η αναπνοή από τη μύτη. Επίσης, αν ο ασθενής εκτίθεται σε ξηρό περιβάλλον, ξηραίνεται πιο εύκολα η μύτη εσωτερικά και μπορεί να προκληθεί ακόμη και ρινορραγία. 

Υπάρχουν αρκετοί άνθρωποι που έχουν κάποιο βαθμό στραβού διαφράγματος, χωρίς ιδιαίτερα συμπτώματα. Όταν, όμως, τα συμπτώματα είναι πολλά και δυσκολεύουν την ποιότητα του ύπνου ή /  και της ζωής γενικότερα, ο ασθενής μπορεί να βελτιώσει  την ποιότητα του ύπνου του ή / και της ζωής του με την προτεινόμενη θεραπεία και να απαλλαγεί μια για πάντα από τα ενοχλητικά συμπτώματα. 

Το κύριο σύμπτωμα που οδηγεί έναν ασθενή στο γιατρό είναι η αδυναμία του να αναπνεύσει καλά. Ο ασθενής νιώθει ότι το οξυγόνο δεν είναι αρκετό για να καλύψει την ανάγκη του. Έτσι, επηρεάζεται σημαντικά η ποιότητα της ζωής του και η λειτουργικότητά του στην καθημερινότητά του. 

Μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανίσει είναι:

• Πονοκέφαλος (κεφαλαλγία)
• Δυσκολία στην αναπνοή από το ένα ή και από τα δύο ρουθούνια ή και εναλλάξ (δυσχέρεια ρινικής αναπνοής), η οποία κατά κανόνα επιδεινώνεται κατά την άσκηση και την έντονη σωματική δραστηριότητα
• Βαρύ κεφάλι
• Πόνος στο πρόσωπο (Προσωπαλγία)
• Εμβοές
• Ροχαλητό 
• Υπνική άπνοια (άπνοια στον ύπνο – άπνοια ύπνου - Σύνδρομο Αποφρακτικής Άπνοιας στον  Ύπνο )
• Μπούκωμα χωρίς κρυολόγημα ή αλλεργία
• Συχνός ξηρός βήχας
• Αιμορραγία από τη μύτη (ρινορραγία)
• Συχνές ιγμορίτιδες – παραρρινοκολπίτιδες
• Βουλωμένα αφτιά 
• Οπισθορρινική καταρροή – φλέματα
• Κόπωση - κούραση
• Αίσθημα ξηρότητας στη μύτη – ξηρότητα του ρινικού βλεννογόνου
• Ξηρότητα φάρυγγα - στόματος ( ξηροστομία) – χειλιών 
• Διαταραχές όσφρησης - μειωμένη όσφρηση (υποσμία)
• Συχνές φαρυγγίτιδες - λαρυγγίτιδες
• Μειωμένη αντοχή σε σωματικές δραστηριότητες – άσκηση
• Μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης 
• Μειωμένη απόδοση σε πνευματικές δραστηριότητες – στη μελέτη και στην εργασία
• Ζάλη

Το στραβό διάφραγμα μύτης μπορεί να οφείλεται είτε σε εκ γενετής είτε σε επίκτητους παράγοντες, μπορεί δηλαδή να είναι αποτέλεσμα κάποιου τραυματισμού ή κάποιας αποτυχημένης επέμβασης στη μύτη. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις το κοινό αποτέλεσμα η μετατόπιση του διαφράγματος από την κεντρική του θέση.

Εκ γενετής απόκλιση: Σε κάποιους ασθενείς το διάφραγμα είναι στραβό από τη γέννηση. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με την εμβρυϊκή ανάπτυξη ή με κάποιον τραυματισμό κατά τον τοκετό, ενώ πολύ πιο σπάνια με συγγενή σύνδρομα και ανωμαλίες. 

Τραυματισμός μύτης: Ένας τραυματισμός ενδέχεται να μετακινήσει το ρινικό διάφραγμα από τη θέση του. Η θέση της μύτης την καθιστά ευάλωτη σε κακώσεις. 

Αλλαγές λόγω ηλικίας: Η γήρανση ενδέχεται να επηρεάζει τις ρινικές δομές και να επιδεινώνει μια υπάρχουσα απόκλιση με την πάροδο του χρόνου.

Η διάγνωση τίθεται από τον αρμόδιο γιατρό που είναι ο ειδικός Ωτορινολαρυγγολόγος – εξειδικευμένος Ρινοχειρουργός. Αρχικά γίνεται η καταγραφή του ιατρικού ιστορικού του ασθενή. Είναι σημαντικό να αναφερθούν όλα τα συμπτώματα στον γιατρό, καθώς και συνυπάρχουσες παθήσεις, ακόμη κι αν φαίνονται να είναι άσχετες με το διάφραγμα μύτης. 

Για να γίνει λεπτομερής εξέταση της ρινικής κοιλότητας, ο γιατρός πραγματοποιεί ενδοσκόπηση ρινός με ένα πολύ λεπτό άκαμπτο ή εύκαμπτο ενδοσκόπιο. Κατά την εξέταση διαγιγνώσκεται τόσο η ίδια η νόσος όσο και η βαρύτητά της, καθώς και τυχόν συνυπάρχουσες καταστάσεις που μπορούν να επιδεινώσουν την απόφραξη που ήδη υπάρχει, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, λοιμώξεις, υπερτροφία των ρινικών κογχών (υπερτροφικές ρινικές κόγχες), χρόνια ρινοκολπίτιδα, ρινικοί πολύποδες, αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) και φλεγμονές του ρινικού βλεννογόνου.

Η αντιμετώπιση του στραβού διαφράγματος, όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν την ποιότητα ζωής και τη λειτουργικότητα ενός ασθενή, πραγματοποιείται χειρουργικά. 

Η ενδοσκοπική διαφραγματοπλαστική (ενδοσκοπικός ευθειασμός στραβού ρινικού διαφράγματος) κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος σε σχέση με την κλασική – παραδοσιακή μέθοδο διαφραγματοπλαστικής, καθώς πλεονεκτεί έναντι της τελευταίας και προσεγγίζει το πρόβλημα πιο ολοκληρωμένα. Ο χειρουργός ΩΡΛ ευθειάζει το ρινικό διάφραγμα με τη χρήση ενδοσκοπίου συνδεδεμένου σε κάμερα HD (High Definition) που του επιτρέπει να βλέπει ακριβώς τί κάνει σε οθόνη (επίσης) HD. Με αυτήν την ελάχιστα επεμβατική τεχνική (minimally invasive surgery) διορθώνει όλες τις ασυμμετρίες που εντοπίζονται και παρεμποδίζουν την ομαλή αναπνοή, αφαιρώντας ή αναδιαμορφώνοντας με σύγχρονα εργαλεία μικροχειρουργικής (όχι «σφυριά και καλέμια») τμήματα χόνδρου ή οστού όπου χρειάζεται. 

Με τη χρήση του ενδοσκοπίου επισκοπείται όλη η έκταση της σκολίωσης και όλο το βάθος της μύτης και έτσι εκμηδενίζεται η πιθανότητα να «ξεχαστεί» - παραμείνει χωρίς να διορθωθεί κάποιο ποσοστό – τμήμα της σκολίωσης, όπως δυστυχώς συμβαίνει όχι σπάνια με την κλασική μέθοδο και που είναι κάτι που οδηγεί σε επανορθωτικές δεύτερες επεμβάσεις. Επομένως, με την ενδοσκοπική διαφραγματοπλαστική το αποτέλεσμα είναι οριστικό, μόνιμο, ισόβιο, ανθεκτικό στο χρόνο και η επέμβαση πραγματοποιείται «μία και έξω». Όλα γίνονται μέσα από τη μύτη, χωρίς καμία παρέμβαση ή τομές στο εξωτερικό της, χωρίς πρήξιμο της μύτης ή μελανιές και εξωτερικά δεν φαίνεται και δεν αλλάζει τίποτα, αφού το εξωτερικό σχήμα της μύτης παραμένει αναλλοίωτο. Το χειρουργικό τραύμα είναι το μικρότερο δυνατό και επομένως και η αποκατάσταση, ανάρρωση, επούλωση και επιστροφή στην εργασία ταχύτερη.

Δεν απαιτείται νοσηλεία τη νύχτα (Χειρουργείο μίας Ημέρας – One Day Surgery). 

Δεν απαιτείται πωματισμός, ταμπόν ή γάζες στη μύτη (και επομένως προφανώς δεν υπάρχει ανάγκη συνακόλουθης αφαίρεσής τους, η οποία ενδεχομένως θα μπορούσε να προκαλέσει δυσφορία ή ακόμα και πόνο, όπως δυστυχώς συνέβαινε στο παρελθόν σε κάποιους ασθενείς που χειρουργούνταν από χειρουργούς που χρησιμοποιούσαν παλαιότερες χειρουργικές τεχνικές – μεθόδους και κατόπιν εισήγαγαν πωματισμό, ταμπόν ή γάζες).

Στις περισσότερες περιπτώσεις (αλλά όχι πάντα) εφαρμόζονται – εισάγονται για 5-7 μέρες ναρθηκάκια - λεπτά φύλλα σιλικόνης (ένα σε κάθε ρουθούνι), με αεραγωγούς ή και χωρίς αεραγωγούς, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος να μαζευτεί πύον και αίμα. Η αφαίρεσή τους πραγματοποιείται τελείως ανώδυνα στο ιατρείο.

Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στη δουλειά του άμεσα. 

Συνιστάται να τρώει ελαφριά και να αποφεύγει τη σωματική κόπωση, το κάπνισμα, και τις έντονες κινήσεις στο πρόσωπο. 

Καλό θα ήταν να κοιμηθεί το βράδυ μετά τη χειρουργική επέμβαση σε υπερυψωμένο μαξιλάρι. 

Μετεγχειρητικός πόνος δεν υπάρχει, αφού η τεχνική είναι ανώδυνη.

Η αναπνοή από τη μύτη επιτρέπεται και είναι εφικτή αμέσως μετά την εγχείρηση, αν και βέβαια το αποτέλεσμα της αισθητά βελτιωμένης ρινικής αναπνοής το απολαμβάνει ο ασθενής μετά την αφαίρεση των ναρθήκων σιλικόνης.

Μύθος #1

Το στραβό διάφραγμα δεν πρέπει να χειρουργείται σε ασθενείς με άσθμα και αλλεργίες. 

Η αλήθεια

Ίσα ίσα που σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ακόμα πιο επιτακτικό και σημαντικό να αντιμετωπιστεί, καθώς η χειρουργική αντιμετώπισή του συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της επίπτωσης των συμπτωμάτων των αλλεργιών και του άσθματος, αφού μειώνει τον κίνδυνο κρίσεων και εύκολων λοιμώξεων.

Μύθος #2

Η θεραπεία του στραβού διαφράγματος δεν είναι απαραίτητη. 

Η αλήθεια

Αν κάποιος ασθενής θέλει να δει τη ζωή του να αλλάζει και την αναπνοή του, τον ύπνο του, την ενέργειά του, τη διάθεσή του και την αυτοπεποίθησή του να βελτιώνονται, τότε πρέπει να χειρουργηθεί. Όταν αναπνέεις καλά και σωστά, κοιμάσαι καλύτερα και ξεκουράζεσαι περισσότερο, οπότε η ποιότητα της ζωής σου και η λειτουργικότητά σου βελτιώνεται σε όλα τα επίπεδα. 

Οι επιπλοκές που μπορεί να συμβούν λόγω στραβού διαφράγματος (εάν δεν αντιμετωπιστεί χειρουργικά) είναι να επηρεαστεί η λειτουργικότητα των αφτιών, των παραρρινίων κόλπων, της τραχείας και των βρόγχων.

Μύθος #3

Το στραβό διάφραγμα δεν μπορεί να προκαλέσει άλλες παθήσεις.

Η αλήθεια

Ίσως σε ορισμένες περιπτώσεις να συμβαίνει αυτό. Είναι όμως πιθανό να προκαλέσει και παρενέργειες που μπορούν με τη σειρά τους να οδηγήσουν σε παθήσεις και συμπτώματα όπως η υπνική άπνοια, η δύσπνοια, οι εύκολες λοιμώξεις, οι ρινορραγίες και το έντονο ροχαλητό.

Τι αλλάζει στη ζωή ενός ασθενή μετά τη θεραπεία;

Αλλάζει ριζικά η ποιότητα ζωής του. Έχει καλύτερη αναπνοή, παρουσιάζει καλύτερη ποιότητα ύπνου, λιγότερους πονοκεφάλους κατά τη διάρκεια της ημέρας, αυξημένη σωματική ενέργεια – δύναμη και βελτιωμένη αντοχή και απόδοση σε σωματικές δραστηριότητες, αλλά και ικανότητα συγκέντρωσης και απόδοση σε πνευματικές δραστηριότητες όπως η μελέτη.

Υπάρχει τρόπος να προληφθεί το στραβό διάφραγμα ή να μειωθεί έστω ο κίνδυνος;

Όταν το στραβό διάφραγμα έχει κληρονομικά αίτια ή είναι απόρροια γενετικής ανατομικής ανωμαλίας, δεν μπορεί να προληφθεί. Όσον αφορά στις περιπτώσεις που οφείλεται σε τραυματισμό, μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο τραυματισμού φορώντας πάντα ζώνη και κράνος όταν οδηγούμε και αποφεύγοντας να παίξουμε παιχνίδια που απαιτούν στενή σωματική επαφή και χτυπήματα.

Από ποια ηλικία και μετά μπορώ να διορθώσω το στραβό διάφραγμα;

Συνήθως προτείνεται μετά τα 16 έτη.

Τι θα συμβεί αν δεν κάνει θεραπεία ο ασθενής;

Είναι αρκετά πιθανό τα συμπτώματα με τον καιρό να επιδεινωθούν, καθώς επίσης πυροδοτούνται και άλλα προβλήματα υγείας από τη μακροχρόνια κακή αναπνοή. 

Συνδέεται το στραβό διάφραγμα με τη φαρυγγίτιδα; Αρρωσταίνει κανείς πιο εύκολα;

Ναι. Όταν δεν μπορείς να αναπνεύσεις καλά ανοίγεις το στόμα σου περισσότερο, διευκολύνοντας έτσι την είσοδο περισσότερων μικροβίων και αυξάνοντας έτσι και τις πιθανότητες να αρρωστήσεις, αφού εξάλλου ο αέρας που εισπνέεται από το στόμα δε φιλτράρεται όπως αυτός που εισέρχεται από τη μύτη. Επίσης, καθίσταται δυσκολότερο να καθαριστεί η μύτη από εξωτερικούς παράγοντες. 

Υπάρχουν επιπλοκές από την ενδοσκοπική διαφραγματοπλαστική;

Αν επιλέξεις τον κατάλληλο γιατρό που έχει την απαιτούμενη εμπειρία και είναι εξειδικευμένος σε αυτή την επέμβαση, τότε οι πιθανότητες επιπλοκών σχεδόν εκμηδενίζονται. Όταν παρουσιαστούν, σπανίως, μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία, λοίμωξη και εξαιρετικά σπάνια υποσμία ή και ανοσμία και διάτρηση του διαφράγματος.

Σημείωση: Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη διάγνωση και θεραπεία από εξειδικευμένο γιατρό.