Umbilical hernia

Η ομφαλοκήλη είναι ένα ασυνήθιστο εξόγκωμα που προβάλλει μέσα από μια οπή στους κοιλιακούς μύες γύρω από τον ομφαλό. Παρατηρείται όταν μέρος του εντέρου μαζί με λίπος ή υγρό σχηματίζει έναν σάκο και προβάλλει μέσα από αυτή την οπή. Όταν εμφανίζεται στα παιδιά είναι συνήθως ανώδυνη. 

Στην πλειοψηφία τους οι ομφαλοκήλες είναι ακίνδυνες. Εμφανίζονται συχνότερα σε μωρά παιδιά, αλλά και σε ενήλικες. Σε ένα βρέφος η ομφαλοκήλη είναι ιδιαιτέρως εμφανής όταν κλαίει, επειδή προεξέχει. Στα παιδιά οι ομφαλοκήλες κλείνουν συχνά από μόνες τους μέσα στα 2 πρώτα χρόνια, αλλά ενδέχεται να παραμείνουν και έως τα 5 έτη. 

Οι ενήλικες χρειάζονται πιο συχνά χειρουργική αποκατάσταση για ομφαλοκήλη. Οι ομφαλοκήλες είναι 3 φορές πιο συχνές σε γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες. 

Τα συμπτώματα της ομφαλοκήλης είναι παρόμοια στα βρέφη και στους ενήλικες. Αυτό που αρχικώς δημιουργείται είναι ένα μαλακό εξόγκωμα κοντά στον ομφαλό. Στα βρέφη συνήθως φαίνεται μόνο όταν κλαίνε, βήχουν και πιέζονται. 

Οι ενήλικες βιώνουν πιο έντονα τα συμπτώματα με κοιλιακή δυσφορία, ελαφρύ ή και έντονο πόνο και αίσθημα βάρους/πίεσης. Στα παιδιά οι ομφαλοκήλες διαφέρουν σε μέγεθος (από μικρές έως περίπου 2 εκατοστά). Στους ενήλικες μπορεί να είναι από 1 εκατοστό έως και περισσότερα από 4 εκατοστά. 

Τα συμπτώματα που δείχνουν κάποιο πρόβλημα με κήλη και χρειάζεται να απευθυνθείς σε γιατρό είναι:

• Εξόγκωμα κόκκινο, σκούρο, μωβ ή σκληρό
• Αίμα στα κόπρανα
• Οξύς, ξαφνικός ή επιδεινούμενος πόνος στην κοιλιά

Η ομφαλοκήλη είναι συχνή σε μωρά και μικρά παιδιά. Μπορεί να εμφανιστεί όταν οι μύες γύρω από τον ομφάλιο λώρο δεν κλείνουν σωστά μετά τη γέννηση. Σε πολλές περιπτώσεις η κήλη φεύγει από μόνη της όσο μεγαλώνει το παιδί. Στους ενήλικες η υπερβολική πίεση στην κοιλιά μπορεί να προκαλέσει ομφαλοκήλη. 

Σε ενήλικες τα αίτια και παράγοντες κινδύνου εμφάνισης είναι:

• Παχυσαρκία
• Πολλές εγκυμοσύνες
• Παθήσεις που προκαλούν συσσώρευση υγρού στην κοιλιά (ηπατική νόσος)
• Ιστορικό χειρουργικών επεμβάσεων στην κοιλιά
• Μακροχρόνια περιτοναϊκή κάθαρση για την αντιμετώπιση νεφρικής ανεπάρκειας

Στα παιδιά επηρεάζει εξίσου αγόρια και κορίτσια. Ενώ στους ενήλικες ομφαλοκήλη τείνει να εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες. 

Για να γίνει η διάγνωση της ομφαλοκήλης απαιτείται κλινική εξέταση από τον αρμόδιο γιατρό. Ο γιατρός κατά την εξέταση θα σου ζητήσει να σφίξεις την κοιλιά σου ή να συσπάσεις τους κοιλιακούς μύες και θα ψηλαφήσει έτσι, καλύτερα το εξόγκωμα. 

Για να εξετάσει αν υπάρχουν επιπλοκές (περίσφιξη ή απόφραξη εντέρου) ενδέχεται να χρησιμοποιήσει απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ο υπέρηχος κοιλίας ή/και η αξονική τομογραφία.

Στις περισσότερες περιπτώσεις που η ομφαλοκήλη εμφανίζεται σε βρέφη, κλείνει μόνη της μέχρι να φτάσει τα 2 έτη το παιδί. Στα παιδιά η χειρουργική αποκατάσταση της ομφαλοκήλης συστήνεται μόνο σε περιπτώσεις που είναι επώδυνες, ή έχουν μεγάλη διάμετρο ή είναι μεγάλες και δεν μικραίνουν κατά τα δύο πρώτα έτη ζωής του παιδιού, ή δεν έχουν φύγει μέχρι τα 5 έτη ή παγιδεύονται ή προκαλούν απόφραξη εντέρου. 

Στις περιπτώσεις που η ομφαλοκήλη εμφανίζεται σε ενήλικες συνιστάται συχνότερα η χειρουργική αποκατάστασή της, ώστε να αποφευχθούν τυχόν επιπλοκές. Η επέμβαση πραγματοποιείται με μικρές τομές δίπλα στον ομφαλό υπό γενική αναισθησία. Στη συνέχεια, αφαιρείται ο ιστός που προβάλλει και η κήλη επανέρχεται απαλά στη θέση της. Σε μεγαλύτερες κήλες ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί πλέγμα για να ενισχυθεί το κοιλιακό τοίχωμα και να παραμείνουν στη θέση τους οι μύες. Οι τομές που δημιουργήθηκαν κλείνουν με ράμματα ή κλιπ και καλύπτονται με επίδεσμο. 

Η επέμβαση διαρκεί από μισή έως 1 ώρα συνήθως. Η ανάρρωση ολοκληρώνεται μέσα σε 1 με 1,5 μήνα. Συνιστάται αποχή από την εργασία για εβδομάδες μετά το χειρουργείο, εάν αυτή περιλαμβάνει άρση βάρους. 

Όπως και σε κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχει και σε αυτήν ένα μικρός κίνδυνος επιπλοκών. Μερικές από αυτές είναι η λοίμωξη και ο χρόνιος πόνος. Η πιο σοβαρή επιπλοκή της ομφαλοκήλης είναι να διακοπεί η αιμάτωση του εντέρου, δηλαδή να προκληθεί περισφιγμένη κήλη. Αυτό είναι μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση νοσηλεία και χειρουργική αποκατάσταση, καθώς ενέχει ο κίνδυνος σήψης. 

Επίσης, υπάρχει ο κίνδυνος η κήλη να επανεμφανιστεί στο μέλλον. 

Είναι όντως ομφαλοκήλη ή είναι κάτι άλλο;

Ο αρμόδιος να το απαντήσει αυτό είναι μόνο ο γιατρός. Απαιτείται κλινική εξέταση και πλήρης καταγραφή του ιατρικού ιστορικού του ασθενούς. Η ομφαλοκήλη έχει παρόμοια εικόνα με ένα λίπωμα, μια κύστη, μια διάσταση κοιλιακών μυών, έναν ερεθισμό ή φλεγμονή στην περιοχή της κοιλιάς ή ίσως μια άλλη μορφή ομφαλοκήλης. Σημεία που ταιριάζουν με ομφαλοκήλη είναι το εξόγκωμα ακριβώς δίπλα στον ομφαλό, εξόγκωμα που μεγαλώνει με τον βήχα ή όταν είσαι όρθιος/α, μείωση του εξογκώματος όταν ξαπλώνεις, αίσθηση τραβήγματος, βάρους ή πίεσης ή πόνου. Αν έχεις αυξανόμενο πόνο ή αλλάξει το χρώμα του δέρματος στο σημείο ή έχεις πυρετό και δυσκοιλιότητα, θα πρέπει να πας άμεσα σε έναν γιατρό, διότι ενέχει σοβαρός κίνδυνος επιπλοκών. 

Πότε πρέπει να ανησυχήσω με την ομφαλοκήλη;

Θα πρέπει να απευθυνθείς άμεσα σε γιατρό ή εφημερεύον νοσοκομείο αν η ομφαλοκήλη πονάει ή ο πόνος επιδεινώνεται, αν γίνεται σκληρή/ έχει ευαισθησία/ πρήζεται, αν αλλάξει χρώμα (κοκκινίσει, μελανιάσει ή σκουρύνει), αν συνοδεύεται από εμετούς/ ναυτία/ πυρετό/ αδυναμία, αν συνυπάρχει φούσκωμα κοιλιάς ή δυσκοιλιότητα. Αυτά μπορεί να υποκρύπτουν περίσφιξη της κήλης, μια επείγουσα χειρουργική κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση εάν πάσχεις από ομφαλοκήλη συνιστάται εξέταση από χειρουργό, καθώς δεν υποχωρεί από μόνη της. 

Μπορεί να μεγαλώσει η ομφαλοκήλη μου;

Ναι, σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά σε ενήλικες αυτό μπορεί να συμβεί. Συνήθως είναι πιο εμφανής μια κήλη όταν κάποιος βήχει ή σηκώνει βάρος ή πιέζεται στην τουαλέτα. Με το πέρασμα του χρόνου αυτό το άνοιγμα στο κοιλιακό τοίχωμα μπορεί να διευρυνθεί. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να επισκεφθείς έναν γενικό χειρουργό, για να διευκρινιστεί η ακριβής κλινική εικόνα της και αν χρειάζεται χειρουργική αποκατάσταση. 

Μπορώ να τη σπρώχνω προς τα μέσα; Αν το κάνω, είναι κακό;

Ναι, μια ανατάξιμη ομφαλοκήλη συχνά μπαίνει προς τα μέσα αν ξαπλώνεις ή αν την πιέσεις πολύ μαλακά. Απαγορεύεται όμως να την πιέσεις δυνατά ή πολλές φορές. Ο γιατρός είναι ο μόνος αρμόδιος για να κάνει αυτήν την κίνηση χωρίς κίνδυνο για εσένα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, θα πρέπει να γνωρίζεις ότι η πίεση στην περιοχή δεν θεραπεύει μια κήλη, απλώς μειώνει προσωρινά το εξόγκωμα. 

Υπάρχει περίπτωση να φύγει χωρίς χειρουργείο;

Στα παιδιά αυτό το φαινόμενο είναι αρκετά συχνό. Στους ενήλικες, ωστόσο, όχι. Μπορεί να παραμείνει μικρή και ασυμπτωματική στους ενήλικες για μεγάλο χρονικό διάστημα, ωστόσο δεν αποκαθίσταται χωρίς χειρουργική επέμβαση. Αν ο πόνος είναι έντονος ή ξαφνικός, και εμφανιστεί κοκκίνισμα στο σημείο χρειάζεσαι επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση. 

Αν χάσω βάρος θα εξαφανιστεί;

Όχι, αν πρόκειται για ενήλικα δεν εξαφανίζεται με την απώλεια βάρους. Σίγουρα το αυξημένο βάρος μπορεί να αυξήσει την πίεση στην κοιλιά, ωστόσο, όταν υπάρχει ήδη το άνοιγμα στο κοιλιακό τοίχωμα δεν είναι δυνατόν να κλείσει επειδή απλώς έχασες βάρος. Ίσως η απώλεια βάρους περιορίζει τα συμπτώματα (φούσκωμα, ενόχληση), ωστόσο δεν εξαφανίζει την ανάγκη χειρουργικής αποκατάστασης. Το υγιές σωματικό βάρος μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και υποτροπής μετά την επέμβαση. 

Θα πονάω μετά την επέμβαση;

Είναι φυσιολογικό μετά την επέμβαση να νιώθεις ήπιο πόνο και ενόχληση, ωστόσο με την κατάλληλη αγωγή που θα σου δώσει ο γιατρός σου, θα βελτιωθεί εντός λίγων ημερών. Συνιστάται ξεκούραση για λίγες μέρες, καθώς και να αποφεύγεις τις έντονες κινήσεις, το έντονο γέλιο. Τα συμπτώματα γίνονται πιο έντονα όταν βήχεις. Επίσης, ενδέχεται να υπάρχει ένα μικρό πρήξιμο γύρω από την περιοχή για λίγες μέρες. Η πλήρης αποκατάσταση επιτυγχάνεται μετά από 4-6 εβδομάδες. Σε κάθε περίπτωση ενημέρωσε τον θεράποντα ιατρό σου αν παρατηρήσεις κάποιο ενοχλητικό ή επίμονο σύμπτωμα. 

Είναι ασφαλές το πλέγμα;

Για τους ενήλικες που προχωρούν σε επέμβαση ομφαλοκήλης το πλέγμα θεωρείται αρκετά ασφαλές και συχνά προτείνεται περισσότερο γιατί περιορίζει τον κίνδυνο υποτροπής χωρίς να αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης ή χρόνιου μετεγχειρητικού πόνου (European Hernia Society).Σαφέστατα υπάρχουν και επιπλοκές του πλέγματος, ωστόσο δεν είναι συχνές και εξαρτώνται από συνυπάρχουσες παθήσεις. Η σωστή τεχνική και ένδειξη είναι ασφαλής επιλογή, αλλά η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον γιατρό και εξατομικεύεται βάσει ιστορικού του ασθενούς. 

Θα μείνει κάποιο σημάδι μετά την επέμβαση;

Ναι, ίσως μείνει ένα μικρό σημαδάκι, ωστόσο η τομή γίνεται συνήθως μέσα ή ακριβώς κάτω από τον ομφαλό, άρα πολύ συχνά η ουλή κρύβεται φυσικά. Το πόσο θα φαίνεται εξαρτάται από το μέγεθος της κήλης, από το είδος της επέμβασης (ανοιχτό χειρουργείο, λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά), από την τάση του δέρματος του ασθενή στην επούλωση πληγών και την φροντίδα του σημείου (προστασία από τον ήλιο/αποφυγή τριβής της περιοχής). Αν παρατηρήσεις κάποιο περίεργο σημάδι επικοινώνησε άμεσα με τον θεράποντα ιατρό σου. 

Μπορώ να φοράω ζώνη/κηλεπίδεσμο;

Ναι μπορείς να φορέσεις, αλλά δεν θεραπεύει την ομφαλοκήλη ούτε κλείνει το άνοιγμα στο κοιλιακό τοίχωμα. Πρόκειται για μια προσωρινή λύση ανακούφισης. Ο κηλεπίδεσμος μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε ανατάξιμες ομφαλοκήλες. Μην την εφαρμόζεις αν η κήλη σου δεν μπαίνει μέσα και είναι σκληρή. Οι οδηγίες αναφέρουν ότι εάν εφαρμοστεί πάνω σε ανατασσόμενη ή στραγγαλισμένη κήλη, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να προκληθεί βλάβη ή να καθυστερήσει επείγουσα αντιμετώπιση, αφού καλύπτονται τα συμπτώματα. Ο κηλεπίδεσμος μπορεί να εφαρμοστεί μόνο αφού σε εξετάσει πρώτα ένας ιατρός και το έχει συστήσει.