Με το Εθνικό Πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ, που εφαρμόζεται ήδη από το 2022 στην Ελλάδα, προσφέρονται δωρεάν προληπτικές εξετάσεις με βάση την ηλικία και το ιατρικό προφίλ του κάθε Έλληνα που διαθέτει ΑΜΚΑ. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα δωρεάν προληπτικού ελέγχου με 4 βασικούς άξονες που περιλαμβάνουν βασικούς δείκτες υγείας που είναι σημαντικό να ελεγχθούν ανά ηλικιακή ομάδα, ώστε ο κάθε πολίτης που τις δικαιούται να τις κάνει και να προλάβει σοβαρές ασθένειες πριν εμφανιστούν συμπτώματα ή πριν η νόσος εξελιχθεί. 

Σε αυτόν τον οδηγό θα δεις αναλυτικά ποιες εξετάσεις δικαιούσαι, ποιες εξαιρέσεις υπάρχουν και πώς να κλείσεις ραντεβού εύκολα. 

Οι 4 άξονες είναι:

• Πρόληψη καρκίνου του μαστού
• Πρόληψη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας
• Πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου
• Μέτρηση καρδιαγγειακού κινδύνου

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε όλους τους πολίτες στην χώρα μας που διαθέτουν ΑΜΚΑ (είτε είναι ασφαλισμένοι είτε είναι ανασφάλιστοι) και πραγματοποιείται σε συνεργασία με δημόσιες και ιδιωτικές δομές υγείας. 

Όσοι ασθενείς/πολίτες έχουν ήδη ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση λαμβάνουν αυτόματα τα παραπεμπτικά που δικαιούνται με μήνυμα στο κινητό επικοινωνίας που έχουν δηλώσει ή με email, ενώ όσοι δεν έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση θα πρέπει να απευθυνθούν σε συνεργαζόμενα κέντρα και να δείξουν τον ΆΜΚΑ τους για να δουν τι εξετάσεις δικαιούνται δωρεάν. 

Το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ περιλαμβάνει 4 βασικούς άξονες πρόληψης, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση συχνών και σοβαρών ασθενειών. 

1. Πρόληψη καρκίνου του μαστού: Περιλαμβάνει μαστογραφία και υπέρηχο (όταν ενδείκνυται)
2. Πρόληψη καρκίνου του τραχήλου της μήτρας: Περιλαμβάνει Τεστ ΠΑΠ και HPV-DNA τεστ για τη διάγνωση προκαρκινικών αλλοιώσεων
3. Πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου: Περιλαμβάνει τεστ κοπράνων και κολονοσκόπηση (σε περίπτωση παθολογικών ευρημάτων)
4. Πρόληψη καρδιαγγειακού κινδύνου: Περιλαμβάνει αιματολογικό έλεγχο και καρδιολογικό έλεγχο. Επιπλέον, σε περιστατικά με συνοδό υπέρταση ή σακχαρώδη διαβήτη περιλαμβάνεται επίσης και έλεγχος νεφρικής λειτουργίας (eGFR, uACR), για να εκτιμηθεί σωστά ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος σε άτομα με χρόνια νεφρική νόσο. 

ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του μαστού:

Απευθύνεται σε γυναίκες 45-74 ετών και περιλαμβάνει δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία. Επί ύποπτων ή παθολογικών ευρημάτων περιλαμβάνεται επιπλέον διερεύνηση με υπέρηχο μαστών και κλινική εξέταση. Το δωρεάν παραπεμπτικό ισχύει συνήθως για 1 έτος από την ημερομηνία έκδοσής του. 

ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας:

Απευθύνεται σε γυναίκες 21-65 που δεν έχουν διαγνωστεί ήδη με καρκίνο του τραχήλου. Πιο συγκεκριμένα, για τις γυναίκες 21-29 ετών παρέχεται δωρεάν Τεστ ΠΑΠ και γυναικολογική εξέταση, ενώ επί παθολογικών ευρημάτων προβλέπεται δωρεάν κολποσκόπηση και βιοψία. Για τις γυναίκες 30-65 ετών προβλέπεται δωρεάν γυναικολογική εξέταση και λήψη HPV-DNA test, ενώ επί παθολογικών ευρημάτων προβλέπεται δωρεάν και κολποσκόπηση και βιοψία. 

ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του παχέος εντέρου:

Απευθύνεται σε άνδρες και γυναίκες 50-69 ετών και περιλαμβάνει δωρεάν self-test kit από συνεργαζόμενα φαρμακεία (ο κάθε δικαιούχος μπορεί να προμηθευτεί και δεύτερο kit δωρεάν εάν το πρώτο βγάλει άκυρο αποτέλεσμα). Επί θετικού αποτελέσματος, προβλέπεται δωρεάν επίσκεψη σε γαστρεντερολόγο για κλινική εκτίμηση και εξέταση, ενώ αν ο γιατρός το κρίνει απαραίτητο, προμήθεια καθαρτικού, διαγνωστική κολονοσκόπηση (δωρεάν) και επί θετικών ευρημάτων αφαίρεση βλαβών, δειγματοληψία και βιοψία. Από το πρόγραμμα για τον καρκίνο του παχέος εντέρου εξαιρούνται όσοι έχουν ήδη διαγνωστεί με παθήσεις υψηλού κινδύνου (αδενωματώδεις πολύποδες παχέος εντέρου, καρκίνο παχέος εντέρου, φλεγμονώδη νόσο του παχέος εντέρου, σύνδρομο Lynch, οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση ή κληρονομικό καρκίνο του εντέρου)

ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τα καρδιαγγειακά νοσήματα/την παχυσαρκία:

Απευθύνεται σε άνδρες και γυναίκες 30-70 ετών που διαθέτουν ΑΜΚΑ (είτε ασφαλισμένοι είτε ανασφάλιστοι). Περιλαμβάνει αιματολογικό έλεγχο βασικών δεικτών (γενική αίματος, ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, γλυκόζη, τριγλυκερίδια, λιποπρωτεΐνη α [Lp(a)], και κλινική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από προσωπικό γιατρό, καρδιολόγο, παθολόγο ή οικογενειακό/γενικό ιατρό. Επί παθολογικών ευρημάτων προβλέπεται δωρεάν καρδιολογικός έλεγχος για στεφανιαία νόσο, έλεγχος ισχαιμίας με stress echo, contrast echo, σπινθηρογράφημα μυοκαρδίου. 

Στις εξετάσεις πλέον συμπεριλαμβάνονται και ιατρική παρέμβαση για παχυσαρκία ενηλίκων και έλεγχο νεφρικής λειτουργίας (για τις ομάδες υψηλού κινδύνου). 

Σε περιστατικά με παχυσαρκία, προβλέπεται ιατρική εκτίμηση και όταν ενδείκνυται δωρεάν φαρμακευτική αγωγή για την παχυσαρκία. 

Σε περιστατικά με νεφρική νόσο προβλέπονται εξετάσεις για άτομα με συγκεκριμένα κριτήρια, όπως ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη ή υπέρταση (όπως προαναφέρθηκε).

Το κάθε επιμέρους πρόγραμμα του ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ απευθύνεται σε διαφορετική ομάδα του πληθυσμού αναλόγως της ηλικίας και του ιατρικού ιστορικού, σε ορισμένες περιπτώσεις. Σε γενικές γραμμές, δικαιούχοι είναι όσοι πολίτες της Ελλάδας διαθέτουν ΑΜΚΑ είτε είναι ασφαλισμένοι είτε ανασφάλιστοι.

• Το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του μαστού αφορά γυναίκες 45-74 ετών. 
• Το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας αφορά γυναίκες 21-65 ετών (με διαφορετικές ανά ηλικιακή ομάδα προτεινόμενες εξετάσεις- δες παραπάνω αναλυτικά). 
• Το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τον καρκίνο του παχέος εντέρου αφορά άνδρες και γυναίκες 50-69 ετών, πλην ορισμένων εξαιρέσεων για ιατρικό λόγο.
• Το πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ τα καρδιαγγειακά νοσήματα αφορά άνδρες και γυναίκες 30-70 ετών.

Σε περιπτώσεις ασθενών που ήδη έχουν διαγνωστεί με τα παραπάνω νοσήματα ή έχουν υποβληθεί πρόσφατα σε αντίστοιχες εξετάσεις εφαρμόζονται εξαιρέσεις. 

Παιδιά και νέοι ενήλικες έως 29 ετών δικαιούνται κατά περίπτωση δωρεάν έλεγχο νεφρικής λειτουργίας όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό με νεφρική νόσο. 

Ο έλεγχος νεφρικής νόσου επεκτείνεται επίσης και σε ασθενείς με υπέρταση ή σακχαρώδη διαβήτη. 

Για να μάθεις αν είσαι κατάλληλος υποψήφιος για δωρέαν έλεγχο μπορείς να επισκεφθείς την πλατφόρμα proliptikes.gov.gr  ή να μιλήσεις με γιατρό μέσω live chat στο Doctoranytime.

Το εύρος των δικαιούχων ανανεώνεται τακτικά από το Υπουργείο Υγείας, οπότε συνιστάται να ελέγχεις τακτικά τα επικαιροποιημένα στοιχεία. 

Όλοι οι δικαιούχοι μπορούν να απολαύσουν:

• Δωρεάν εξετάσεις σε διαγνωστικά κέντρα της περιοχής και της επιλογής τους
• Έγκαιρη διάγνωση ασυμπτωματικών σοβαρών νοσημάτων
• Μειωμένες ανάγκες για επείγουσα νοσηλεία

Με το Doctoranytime κερδίζεις:

• Γρήγορη εύρεση γιατρού ή κέντρου στην περιοχή σου από την άνεση του σπιτιού σου
• Επιλογή εμφάνισης κόστους για να ξέρεις πότε είναι δωρεάν
• Αξιολογήσεις από άλλους ασθενείς
• Live chat με γιατρό για αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των εξετάσεών σου

1. Είναι εντελώς δωρεάν αν τις δικαιούμαι ή πρέπει να πληρώσω κάτι;

Ναι είναι εντελώς δωρεάν σε όσους διαθέτουν ΑΜΚΑ αρκεί να ανήκουν στην κατηγορία που προβλέπεται για το εκάστοτε πρόγραμμα και να απευθυνθούν σε συνεργαζόμενο πάροχο υγείας. 

1. Αν υπάρχει θετικό εύρημα, προβλέπονται επιπλέον εξετάσεις δωρεάν;

Ναι, σε κάθε πρόγραμμα προβλέπεται δωρεάν περαιτέρω έλεγχος σε περίπτωση παθολογικών ευρημάτων. Για τον καρκίνο μαστού προβλέπεται υπέρηχος και κλινική εξέταση, για τον τράχηλο της μήτρας κολποσκόπηση και βιοψία, για τον καρκίνο στο παχύ έντερο κλινική εξέταση από συνεργαζόμενο γαστρεντερολόγο, κολονοσκόπηση και βιοψία, και τέλος, στον καρδιαγγειακό κίνδυνο περαιτέρω καρδιολογικός έλεγχος (stress echo, σπινθηρογράφημα κτλ κατά περίπτωση). 

1. Θα πρέπει να μπω σε λίστα αναμονής για να κλείσω ραντεβού για τις εξετάσεις;

Όχι, δεν υπάρχει λίστα αναμονής, αλλά θα πρέπει να απευθυνθείς σε συνεργαζόμενους γιατρούς και διαγνωστικά. Οπότε ο χρόνος αναμονής για ραντεβού για εξετάσεις εξαρτάται από τον γιατρό ή το διαγνωστικό κέντρο που θα επιλέξεις. 

1. Εάν τις έκανα πέρυσι αυτές τις εξετάσεις, μπορώ φέτος να τις ξανακάνω δωρεάν;

Σε αρκετές περιπτώσεις αυτό δεν είναι εφικτό, καθώς εξαρτάται από το εκάστοτε πρόγραμμα. Οι επίσημες οδηγίες για τις εξετάσεις για τον καρκίνο του μαστού αναφέρουν ότι όσες γυναίκες έκαναν εξέταση μέσα στο τελευταίο έτος δεν δικαιούνται ξανά να κάνουν εκείνη την χρονιά. Για τον καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας, το τεστ ΠΑΠ για ηλικίες 21-29 ετών παρέχεται δωρεάν ανά 3 χρόνια, ενώ το HPV-DNA τεστ για τις γυναίκες 30-65 ετών ανά 5 χρόνια παρέχεται δωρεάν. Τα υπόλοιπα προγράμματα αναφέρονται σε κριτήρια επιλεξιμότητας και ισχύ παραπεμπτικού και όχι σε αυτόματη ετήσια επανάληψη.

1. Μπορώ να επιλέξω τον γιατρό ή το διαγνωστικό κέντρο που θέλω εγώ;

Ναι, μπορείς να επιλέξεις όποιον θέλεις, από τους συνεργαζόμενους όμως γιατρούς και διαγνωστικά κέντρα που μπορείς να βρεις στην επίσημη σελίδα του Υπουργείου Υγείας. Στο κομμάτι της παχυσαρκίας που εντάχθηκε πρόσφατα στο πρόγραμμα, μέχρι στιγμής, οι εξετάσεις παρέχονται δωρεάν μόνο σε δημόσιες μονάδες υγείας. Ανατρέξτε στα επικαιροποιημένα στοιχεία του Υπουργείο Υγείας για περαιτέρω ενημέρωση. 

1. Πόσο θα διαρκέσει το Πρόγραμμα ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ;

Δεν είναι σαφές για πόσο χρονικό διάστημα θα διαρκέσει το Πρόγραμμα. Προς το παρόν συνεχίζεται και μάλιστα, διευρύνεται με την ένταξη και άλλων τομέων υγείας που εντάσσονται στο πρόγραμμα με βάση τις ανάγκες των πολιτών. Το κάθε παραπεμπτικό που εκδίδεται έχει πεπερασμένη διάρκεια ισχύος που αναγράφεται σε κάθε παραπεμπτικό (άυλο ή μη) με σαφήνεια. 

1. Πώς λαμβάνω το άυλο παραπεμπτικό και πώς κλείνω ραντεβού;

Το παραπεμπτικό εκδίδεται αυτόματα, εφόσον ο δικαιούχος έχει ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση μέσω gov.gr. Η διαδικασία έχει ως εξής: Ενεργοποίηση με κωδικούς taxisnet, καταχώριση κινητού τηλεφώνου ή emai, αυτόματη λήψη μηνύματος ή email όταν εκδίδεται παραπεμπτικό στο πλαίσιο του προγράμματος που σε αφορά, έλεγχος στην πλατφόρμα proliptikes.gov.gr ή μέσω φαρμακοποιού. Για τους δικαιούχους που δεν έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση απαιτείται η χρήση του ΑΜΚΑ σε συμβεβλημένα διαγνωστικά κέντρα ή συνεργαζόμενους γιατρούς και ταυτοποίηση δωρεάν. Μπορείς να επιλέξεις και δημόσια δομή και ιδιωτική της επιλογής σου.