Πώς να διαχειριστώ τις τύψεις για τη μητέρα μου πριν πεθάνει και να προχωρήσω

Νομίζω ότι το πρώτο βήμα που θα μπορούσε να συνδράμει στη διαχείριση, θα ήταν η υποστήριξη από θεραπευτή/τρια, εκτιμώ μη κατευθυντικής προσέγγισης: αναλυτικής ή προσωποκεντρικής.

Λυπάμαι για την απώλεια της μητέρας σας. Από όσα γράφετε, φαίνεται πόσο σημαντική ήταν για εσάς, πόσο πολύτιμη ήταν η φροντίδα που σας έδωσε όλα αυτά τα χρόνια και πόσο δύσκολο ήταν να τη βλέπετε να περνά τα προβλήματα της υγείας της. Τώρα, μαζί με την απουσία της, κουβαλάτε μια πολύ συγκεκριμένη αγωνία. Φοβάστε μήπως, σε μια περίοδο που εκείνη χρειαζόταν τη φροντίδα σας, την πληγώσατε και έμεινε με αυτό το παράπονο. Είναι οδυνηρό να μένει ένα τέτοιο ερώτημα ανοιχτό, όταν ο άνθρωπος στον οποίο θα θέλατε να μιλήσετε έχει φύγει.
Τι συνέβη εκείνο το βράδυ και τι φοβάστε ότι σήμαινε
Εκείνο το βράδυ της φωνάξατε και την ταρακουνήσατε από τ...ην μπλούζα. Ήταν μια σωματική αντίδραση που μπορούσε να τη φοβίσει και έχει σημασία που την αναγνωρίζετε. Μπορείτε να πείτε καθαρά «θα ήθελα να μην της είχα φερθεί έτσι» και να πάρετε στα σοβαρά αυτή τη μεταμέλεια. Μπορείτε επίσης να αναγνωρίσετε ότι είχατε φτάσει σε μεγάλη εξάντληση, με αλλεπάλληλες νύχτες διακοπτόμενου ύπνου και με την αγωνία για την υγεία της. Η εξάντληση βοηθά να καταλάβετε πώς φτάσατε σε εκείνο το σημείο. Η ευθύνη αφορά τη συγκεκριμένη πράξη, ενώ οι συνθήκες σάς βοηθούν να καταλάβετε τι ανάγκη για βοήθεια υπήρχε τότε.
Το «της φώναξα και την ταρακούνησα» είναι κάτι που θυμάστε ότι συνέβη. Το «έφυγε με παράπονο από εμένα» είναι ο φόβος σας για το πώς έζησε εκείνη το περιστατικό και τι κράτησε από αυτό. Μπορεί να αναστατώθηκε εκείνη τη στιγμή. Το πώς ένιωσε στη συνέχεια και τι είχε μέσα της τις τελευταίες ημέρες παραμένει άγνωστο. Το πόσο αληθινός σας φαίνεται ένας φόβος, όταν τον σκέφτεστε ξανά και ξανά, δεν σας δίνει περισσότερα στοιχεία για το τι ένιωθε εκείνη. Αυτή η διάκριση μπορεί να σας βοηθήσει να παραδεχτείτε ό,τι έγινε χωρίς να αντιμετωπίζετε ως δεδομένο το πιο οδυνηρό σενάριο.
Αν μέσα στις τύψεις έχει μπει και ο φόβος «μήπως αυτό που έκανα συνέβαλε στον θάνατό της», πρόκειται για ξεχωριστό ερώτημα. Το ότι το περιστατικό έγινε έντεκα ημέρες πριν από τον θάνατό της, από μόνο του, δεν δείχνει αιτιώδη σχέση. Αν αυτό είναι ένα ερώτημα που πράγματι σας βασανίζει, μπορείτε να το θέσετε στους γιατρούς που γνώριζαν την πορεία της υγείας της και να τους περιγράψετε τι συνέβη.
Γιατί η σκέψη επιστρέφει συνέχεια σε εκείνη τη βραδιά
Περιγράφετε ότι, όταν έπεσε η μητέρα σας, η πρώτη σας σκέψη ήταν «έπρεπε να την προσέχω περισσότερο». Αργότερα, η κατηγορία προς τον εαυτό σας πήρε άλλη μορφή, «δεν έπρεπε να ξεσπάσω». Στο πρώτο περιστατικό αξίζει να εξετάσετε τι μπορούσατε πράγματι να προβλέψετε και να προλάβετε εκείνη τη στιγμή. Στο δεύτερο υπάρχει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά για την οποία μετανιώνετε. Αν τα βάλετε όλα κάτω από το ίδιο «εγώ φταίω», χάνετε τη δυνατότητα να ξεχωρίσετε τι περνούσε από το χέρι σας, τι μάθατε εκ των υστέρων και τι παραμένει άγνωστο.
Στο πένθος είναι συχνό να επιστρέφει κανείς σε λόγια που είπε, σε στιγμές θυμού ή σε πράγματα που θα ήθελε να είχε προλάβει. Ίσως κάθε φορά που ξαναφέρνετε τη σκηνή στον νου σας να ψάχνετε για μια λεπτομέρεια που θα σας έδινε μια απάντηση. Όταν αυτό καταλήγει κάθε φορά στην ίδια ετυμηγορία εναντίον σας, δοκιμάστε να ρωτήσετε «Υπάρχει κάτι καινούργιο που έμαθα τώρα ή ξαναπερνάω την ίδια σκηνή με την ελπίδα να αλλάξει;». Ακόμη και μια σύντομη παύση μπορεί να σας δώσει λίγο χώρο να αισθανθείτε τι υπάρχει κάτω από την κατηγορία. Ίσως είναι η λύπη που δεν μπορείτε να της πείτε σήμερα όσα θα θέλατε. Ίσως είναι το πόσο σας λείπει η ίδια.
Πώς να δώσετε χώρο και στην υπόλοιπη σχέση σας
Τα είκοσι οκτώ χρόνια που αναφέρετε έχουν τη δική τους θέση στο πένθος σας. Η φροντίδα που δεχτήκατε από τη μητέρα σας μπορεί να κάνει την ανάμνηση της δικής σας αντίδρασης ακόμη πιο επώδυνη. Ίσως σκέφτεστε «εκείνη στάθηκε δίπλα μου τόσα χρόνια και εγώ, όταν με χρειάστηκε, της φέρθηκα έτσι». Αν αυτή η σκέψη σας εκφράζει, δοκιμάστε να αναρωτηθείτε τι περιμένετε από τον εαυτό σας όταν αγαπά κάποιον. Μήπως είχατε την απαίτηση να αντέχετε χωρίς ανάπαυση, να προλαβαίνετε κάθε δυσκολία και να ζητάτε βοήθεια μόνο αφού είχατε φτάσει στα όριά σας;
Μπορείτε να θυμηθείτε τη σχέση σας και σε άλλες στιγμές, ακόμη και πολύ καθημερινές. Τι έκανε εκείνη που σας έκανε να νιώθετε ότι σας φρόντιζε; Πότε νιώθατε κοντά της; Τι θυμάστε ότι της προσφέρατε εσείς, ακόμη κι αν σας φαινόταν μικρό τότε; Τι σας λείπει περισσότερο σήμερα; Δώστε σε αυτές τις αναμνήσεις χρόνο επειδή κι αυτές ανήκουν στη σχέση σας. Μπορεί να σας συγκινήσουν ή να σας κάνουν να νιώσετε πιο έντονα την απουσία της. Μπορεί επίσης να σας βοηθήσουν να τη θυμηθείτε ως τον άνθρωπο που υπήρξε σε όλη σας τη ζωή μαζί, πέρα από τις τελευταίες ημέρες της.
Τρία πράγματα που μπορείτε να δοκιμάσετε
1. Γράψτε χωριστά τι ξέρετε, τι φοβάστε και για τι μετανιώνετε. Για παράδειγμα, «Ξέρω ότι της φώναξα και την ταρακούνησα. Φοβάμαι ότι έφυγε με παράπονο. Μετανιώνω για τον τρόπο που της φέρθηκα. Θα ήθελα, όταν κατάλαβα πόσο είχα εξαντληθεί, να είχα ζητήσει από κάποιον να με βοηθήσει». Κρατήστε το σύντομο. Μπορείτε να επιστρέψετε σε αυτές τις λίγες γραμμές όταν η σκέψη «τα κατέστρεψα όλα» αρχίζει να καλύπτει κάθε άλλη ανάμνηση.
2. Αν σας ταιριάζει, γράψτε της ένα γράμμα με όσα θα θέλατε να της πείτε. Μπορεί να αρχίζει κάπως έτσι. «Μαμά, λυπάμαι που σου φώναξα και σε ταρακούνησα εκείνο το βράδυ. Μακάρι να μπορούσα να σου πω από κοντά πόσο λυπάμαι. Θέλω επίσης να σου πω πόσο σημαντική ήταν για μένα η φροντίδα σου και πόσο μου λείπεις». Μπορείτε να συνεχίσετε με μια ανάμνηση που θέλετε να κρατήσετε. Το γράμμα μπορεί να μείνει ιδιωτικό. Αν η γραφή σάς κατακλύζει, μπορείτε να σταματήσετε και να επιστρέψετε σε αυτό όταν νιώσετε ότι έχετε περισσότερο χώρο ή στήριξη.
3. Μιλήστε σε κάποιον με τον οποίο μπορείτε να είστε ειλικρινείς. Ίσως χρειάζεστε έναν άνθρωπο που να μπορεί να ακούσει και πόσο αγαπούσατε τη μητέρα σας και πόσο μετανιώνετε για όσα έγιναν. Μπορείτε να του πείτε «Θέλω να σου μιλήσω για κάτι που με βαραίνει. Αυτό που χρειάζομαι τώρα είναι να με ακούσεις». Μερικές φορές η ενοχή γίνεται πιο δύσκολο να εξεταστεί όταν τη σκεφτόμαστε μόνοι μας και ντρεπόμαστε να την πούμε δυνατά.
Από μια δημόσια ανάρτηση μπορώ να σας προσφέρω κάποιες γενικές κατευθύνσεις. Αν η σκηνή επανέρχεται συχνά, σας στερεί τον ύπνο, σας δυσκολεύει στην καθημερινότητά σας ή σας κάνει να αποφεύγετε οτιδήποτε σας θυμίζει τη μητέρα σας, αξίζει να μιλήσετε με ψυχολόγο. Εκεί μπορείτε να μιλήσετε με λεπτομέρεια για το περιστατικό, για όσα προηγήθηκαν και για το πώς είναι η ζωή σας μετά την απώλεια. Μπορείτε επίσης να ζητήσετε στήριξη απλώς επειδή σας είναι δύσκολο να το σηκώνετε μόνοι σας.
Ίσως, για την ώρα, το «να προχωρήσω» να σημαίνει κάτι μικρό και συγκεκριμένο. Να μπορείτε να πείτε «μετανιώνω για εκείνη τη βραδιά, μου λείπει η μητέρα μου και θέλω να θυμάμαι και τη ζωή που μοιραστήκαμε». Στην αρχή ίσως χρειαστεί να σταθείτε σε καθεμία από αυτές τις φράσεις χωριστά. Με τον χρόνο, μπορούν να χωρέσουν στην ίδια ανάμνηση της σχέσης σας. Read more

Καλησπέρα σας, αρχικά, θα ήθελα να σας πω πως μέσα από όσα περιγράφετε γίνεται πολύ φανερό πόσο αγαπούσατε τη μητέρα σας και πόσο σημαντική ήταν για εσάς. Η απώλειά της, αλλά και όσα προηγήθηκαν, φαίνεται πως σας έχουν αφήσει ένα μεγάλο συναισθηματικό βάρος.
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε ότι εκείνη η βραδιά δεν ήταν μια μεμονωμένη στιγμή, αποκομμένη από όσα ζούσατε. Είχατε προηγουμένως περάσει μια μακρά και δύσκολη περίοδο φροντίδας, αγωνίας, σωματικής και ψυχικής εξάντλησης. Το ότι κάποια στιγμή φτάσατε στα όριά σας και αντιδράσατε με έναν τρόπο για τον οποίο σήμερα μετανιώνετε, δεν αναιρεί την αγάπη σας ούτε όλα όσα προσφέρατε στη μητ...έρα σας επί 28 χρόνια.
Συχνά, μετά την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, το μυαλό επιστρέφει ξανά και ξανά σε συγκεκριμένες στιγμές, αναζητώντας τι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά. Οι ενοχές μπορεί να γίνουν ένας τρόπος να προσπαθούμε να διαχειριστούμε κάτι που στην πραγματικότητα δεν μπορούσαμε να ελέγξουμε: την απώλεια. Ωστόσο, δεν είναι δίκαιο να αφήσετε μια δύσκολη στιγμή να καθορίσει ολόκληρη τη σχέση σας με τη μητέρα σας.
Ίσως θα σας βοηθούσε να αναρωτηθείτε: Αν κάποιος άνθρωπος που αγαπάτε βαθιά βρισκόταν στη δική σας θέση, μετά από τόση κούραση και αγωνία, θα τον κρίνατε τόσο αυστηρά για μια στιγμή που έχασε την ψυχραιμία του; Θα του αναγνωρίζατε την ανθρώπινη πλευρά του; Αξίζετε και εσείς την ίδια κατανόηση που θα προσφέρατε σε κάποιον άλλον.
Δεν χρειάζεται να ξεχάσετε εκείνη τη βραδιά ούτε να προσποιηθείτε ότι δεν συνέβη. Μπορείτε, όμως, σταδιακά να μάθετε να τη βλέπετε με περισσότερη επιείκεια, χωρίς να παραβλέπετε το γεγονός ότι ήσασταν ένας άνθρωπος που αγαπούσε, φρόντιζε, φοβόταν και κάποια στιγμή εξαντλήθηκε.
Θα ήταν σημαντικό να δώσετε χώρο στο πένθος σας και να επεξεργαστείτε αυτές τις ενοχές, ενδεχομένως και μέσα από τη βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας. Δεν χρειάζεται να κουβαλάτε μόνος σας αυτό το βάρος.
Η σχέση σας με τη μητέρα σας δεν χωράει σε μία μόνο βραδιά. Αποτελείται από 28 χρόνια αγάπης, φροντίδας, κοινών στιγμών και δεσμού. Μην επιτρέψετε σε μία στιγμή εξάντλησης να επισκιάσει όλα όσα υπήρξαν ανάμεσά σας. Και μην ξεχνάτε πως, μέσα σε όλη αυτή τη διαδρομή, αξίζετε και εσείς τη φροντίδα και τη συγχώρεση που τόσο απλόχερα προσφέρατε. Read more

Διαβάζοντας όσα μοιράζεστε, σκέφτομαι πόσο δύσκολο πρέπει να είναι να κουβαλάτε, μαζί με την απώλεια ενός τόσο αγαπημένου σας ανθρώπου, και τις ενοχές για εκείνο το βράδυ.

Θα ήθελα όμως να σταθούμε σε κάτι. Μια σχέση αγάπης δεν καθορίζεται από μία δύσκολη στιγμή, ούτε από μια αντίδραση που προέκυψε μέσα στην κούραση και την ένταση. Όταν χάνουμε κάποιον, πολλές φορές επιστρέφουμε επίμονα σε όσα είπαμε ή δεν είπαμε, αναζητώντας τι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά.

Ίσως αυτό που χρειάζεστε τώρα δεν είναι να πιέσετε τον εαυτό σας να προχωρήσει, αλλά να του δώσετε χώρο να πενθήσει και να κατανοήσει αυτές τις ενοχές με πε...ρισσότερη κατανόηση και λιγότερη αυστηρότητα.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε αυτή την εμπειρία, χωρίς να χρειάζεται να ξεχάσετε τον άνθρωπο που χάσατε. Εάν το επιθυμείτε, μπορούμε να δουλέψουμε μαζί πάνω σε αυτό.

Με εκτίμηση,
Ευθύμιος Λάμπρου
Συμβουλευτικός Ψυχολόγος MSc Read more

Ίσως αυτό που σας βασανίζει περισσότερο δεν είναι μόνο εκείνη η βραδιά, αλλά η σκέψη ότι μια στιγμή ανθρώπινης εξάντλησης μπορεί να επισκίασε μια ολόκληρη ζωή αγάπης.

Θα ήθελα να κρατήσετε κάτι: η αγάπη δεν ακυρώνεται από τις στιγμές που δεν αντέξαμε. Είστε ένας άνθρωπος που για 28 χρόνια στάθηκε δίπλα στη μητέρα του, στα εύκολα και στα δύσκολα. Εκείνη τη βραδιά δεν σταματήσατε να την αγαπάτε. Απλώς φτάσατε στα ανθρώπινα όριά σας.

Μέσα στο πένθος, πολλές φορές το μυαλό επιστρέφει επίμονα σε όσα θα θέλαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά. Και κάπως έτσι, μια δύσκολη στιγμή αποκτά μεγαλύτερο βάρος από χιλιάδες στιγμές φροντίδας και... αγάπης.

Δεν χρειάζεται να αρνηθείτε αυτό που συνέβη, αλλά ούτε και να καταδικάσετε τον εαυτό σας γι' αυτό. Ίσως τώρα να χρειάζεται να δείξετε στον εαυτό σας λίγη από την κατανόηση και την τρυφερότητα που δείξατε στη μητέρα σας όλα αυτά τα χρόνια.

Μην αφήσετε μία βραδιά να γίνει ολόκληρη η ιστορία της σχέσης σας. Η ιστορία σας ήταν πολύ μεγαλύτερη. Και είχε πολλή αγάπη. Read more

Καλησπέρα σας.

Η απώλεια ενός ανθρώπου που αγαπάμε βαθιά είναι από μόνη της δύσκολη. Όταν όμως συνοδεύεται και από ενοχές, ο πόνος μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερος.

Η φροντίδα ενός δικού μας ανθρώπου που υποφέρει μπορεί να μας φέρει αντιμέτωπους με τα όριά μας. Είμαστε άνθρωποι και υπάρχουν στιγμές που η κούραση, ο φόβος και η αγωνία μάς κάνουν να αντιδρούμε με τρόπους που αργότερα μετανιώνουμε.

Ίσως θα είχε αξία να δείτε τη συνολική πορεία της σχέσης σας με τη μητέρα σας και όχι μόνο εκείνο το βράδυ. Μια στιγμή που χάσαμε τον έλεγχο δεν ακυρώνει μια ολόκληρη ζωή αγάπης και φροντίδας.

Κάποιες φορές είναι π...ιο δύσκολο να συγχωρήσουμε τον εαυτό μας παρά τους άλλους. Ίσως ένα κομμάτι του πένθους σας να είναι και αυτό. Να μπορέσετε σιγά σιγά να αποδεχτείτε ότι κάνατε και λάθη, ότι είχατε κι εσείς όρια, χωρίς αυτό να μειώνει την αγάπη που νιώθατε.

Δεν μπορούμε να αλλάξουμε όσα έγιναν, μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο που στεκόμαστε απέναντί τους. Αν οι ενοχές συνεχίζουν να σας βαραίνουν, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει σε αυτή τη διαδικασία. Read more

Αρχικά, θα ήθελα να σας πω ότι είναι απόλυτα κατανοητό να βιώνετε έντονα συναισθήματα ενοχής μετά την απώλεια της μητέρας σας, ιδιαίτερα όταν η σχέση σας μαζί της ήταν τόσο στενή και η φροντίδα της αποτελούσε ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής σας.
Ωστόσο, θα ήθελα να σας προτείνω να δείτε εκείνη τη βραδιά μέσα στο συνολικό πλαίσιο της δοκιμασίας που περνούσατε. Είχατε αναλάβει για μεγάλο χρονικό διάστημα τη φροντίδα της, βιώνοντας κόπωση, αγωνία και συναισθηματική επιβάρυνση. Το γεγονός ότι κάποια στιγμή λυγίσατε δεν αναιρεί την αγάπη σας ούτε ακυρώνει τα 28 χρόνια φροντίδας και αφοσίωσης.
Μια στιγμή έντονης συναισθηματικής φόρτισης δεν ...μπορεί να ορίσει μια ολόκληρη σχέση. Επίσης, δεν μπορείτε να γνωρίζετε αν η μητέρα σας έφυγε έχοντας ως τελευταίο συναίσθημα εκείνο το περιστατικό. Είναι σημαντικό να μην αντιμετωπίζετε τον φόβο σας σαν να αποτελεί βεβαιότητα.
Ίσως χρειάζεται σταδιακά να επιτρέψετε στον εαυτό σας να πενθήσει όχι μόνο την απώλεια της μητέρας σας, αλλά και την ενοχή που έχει συνδεθεί με αυτήν. Προσπαθήστε να αναρωτηθείτε: Αν ένας άνθρωπος που αγαπούσατε βαθιά, έχοντας περάσει όσα περάσατε εσείς, σας περιέγραφε ότι κάποια στιγμή έχασε την ψυχραιμία του, θα τον κρίνατε τόσο αυστηρά;
Δεν χρειάζεται να ξεχάσετε εκείνη τη βραδιά για να προχωρήσετε. Χρειάζεται να μπορέσετε να την αποδεχτείτε ως μια δύσκολη ανθρώπινη στιγμή, χωρίς να επιτρέπετε να επισκιάσει ολόκληρη την ιστορία της αγάπης σας.

Εάν οι ενοχές επιμένουν και δυσκολεύουν την καθημερινότητά σας, θα ήταν βοηθητικό να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας, ώστε να επεξεργαστείτε το πένθος και τα συναισθήματα που το συνοδεύουν. Read more

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα επώδυνη εμπειρία πένθους, στην οποία η απώλεια της μητέρας σας φαίνεται να έχει συνδεθεί με έντονα συναισθήματα ενοχής.

Από όσα περιγράφετε, διακρίνεται μια μακρόχρονη σχέση αγάπης και φροντίδας, αλλά και μια περίοδος μεγάλης σωματικής και ψυχικής εξάντλησης. Η στιγμή που φωνάξατε και ταρακουνήσατε τη μητέρα σας είναι ένα γεγονός που σας πληγώνει και χρειάζεται να το αναγνωρίσετε, χωρίς όμως να επιτρέψετε σε αυτή τη μία στιγμή να καθορίσει ολόκληρη τη σχέση σας μαζί της.

Στο πένθος, ο νους συχνά επιστρέφει επίμονα σε όσα θεωρούμε ότι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά. Είναι σαν να προσπαθο...ύμε, μέσα από την αυτοκατηγορία, να αλλάξουμε κάτι που πλέον δεν μπορεί να αλλάξει.

Ίσως, όμως, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι μόνο «Γιατί αντέδρασα έτσι;», αλλά και «Γιατί δυσκολεύομαι τόσο να συγχωρήσω τον εαυτό μου για μια στιγμή που δεν άντεξα;».

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι αισθανόταν η μητέρα σας εκείνο το βράδυ ή τι κρατούσε μέσα της τις τελευταίες ημέρες. Μπορούμε, ωστόσο, να αναγνωρίσουμε ότι η σχέση σας ήταν πολύ μεγαλύτερη από εκείνο το περιστατικό.

Η διαχείριση αυτής της εμπειρίας δεν σημαίνει να δικαιολογήσετε όσα συνέβησαν, αλλά να μπορέσετε σταδιακά να τα τοποθετήσετε μέσα στο συνολικό πλαίσιο της σχέσης σας, με κατανόηση και προς τη μητέρα σας και προς τον εαυτό σας.

Θα σας ενθάρρυνα να επεξεργαστείτε αυτά τα συναισθήματα μέσα από μια ψυχοθεραπευτική διαδικασία, ιδιαίτερα εάν οι ενοχές επανέρχονται επίμονα και δυσκολεύουν την καθημερινότητά σας.

Η αγάπη για έναν άνθρωπο δεν ακυρώνεται από μια στιγμή αδυναμίας, όπως και η αναγνώριση ενός λάθους δεν απαιτεί να τιμωρούμε τον εαυτό μας για πάντα.

Δημήτριος Τολίδης
B.Sc. Ψυχολόγος – M.Sc. Κλινική & Δυναμική Ψυχολογία Read more

Λυπάμαι ειλικρινά για την απώλεια. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι μια δύσκολη στιγμή, μέσα σε συνθήκες έντονης συναισθηματικής και σωματικής εξάντλησης, δεν καθορίζει το σύνολο της σχέσης σας με τη μητέρα σας. Οι ενοχές αποτελούν συχνά μέρος της διεργασίας του πένθους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ανταποκρίνονται απαραίτητα στην πραγματικότητα.
Ίσως χρειάζεται να δείξετε στον εαυτό σας την ίδια κατανόηση που θα δείχνατε σε ένα αγαπημένο σας άνθρωπο. Εφόσον οι ενοχές επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, θα ήταν βοηθητικό να απευθυνθείτε σε ειδικό ψυχικής υγείας για εξατομικευμένη υποστήριξη. Τα παραπάνω αποτελούν γενική υποστηρικτι...κή προσέγγιση και όχι εξατομικευμένη ψυχολογική αξιολόγηση. Read more

Καλησπέρα σας. Λυπάμαι πολύ για την απώλεια της μητέρας σας. Από όσα περιγράφετε, περάσατε μια πολύ δύσκολη περίοδο, προσπαθώντας να τη φροντίσετε, ενώ παράλληλα βλέπατε την υγεία της να επιδεινώνεται.

Θα ήθελα να σταθώ σε κάτι. Φαίνεται ότι έχετε μείνει σε εκείνη τη μία βραδιά και την κρίνετε πολύ αυστηρά, σαν να μπορεί αυτή η στιγμή να ακυρώσει όλα τα χρόνια αγάπης και φροντίδας που προηγήθηκαν.

Το ότι φτάσατε στα όριά σας δεν δικαιολογεί το ότι της φωνάξατε και την ταρακουνήσατε, αλλά μας βοηθά να καταλάβουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες συνέβη. Μπορείτε να αναγνωρίσετε ότι ήταν μια συμπεριφορά για την οποία μετανιώνετε,... χωρίς να καταδικάζετε συνολικά τον εαυτό σας γι' αυτήν.

Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι αισθανόταν η μητέρα σας εκείνη τη στιγμή ή τι κρατούσε μέσα της. Ξέρουμε όμως από όσα μας λέτε ότι η σχέση σας δεν περιοριζόταν σε εκείνο το βράδυ.

Θα σας πρότεινα να μιλήσετε με έναν ψυχολόγο για την απώλεια και τις ενοχές που σας συνοδεύουν. Όχι για να ξεχάσετε όσα έγιναν, αλλά για να μπορέσετε σταδιακά να θυμάστε τη μητέρα σας και τη σχέση σας μαζί της χωρίς να επιστρέφετε συνεχώς σε εκείνη τη μία στιγμή.

Δεν χρειάζεται να πάψετε να λυπάστε για όσα συνέβησαν, για να μπορέσετε να προχωρήσετε. Read more

Λυπάμαι πολύ για την απώλεια της μητέρας σας. Φαίνεται πόσο την αγαπούσατε και πόσο βαραίνει αυτό που κουβαλάτε.

Αυτό που περιγράφετε είναι βαθιά ανθρώπινο. Όταν βρισκόμαστε δίπλα σε κάποιον που αγαπάμε και αρρωσταίνει, με νύχτες χωρίς ύπνο και φόβο για την απώλεια, η αγάπη και η εξάντληση υπάρχουν μαζί. Εκείνο το βράδυ δεν δείχνει έναν άνθρωπο που δεν αγαπούσε. Δείχνει έναν άνθρωπο στα όριά του, που φώναξε και αμέσως έκλαψε.

Στο πένθος, οι τύψεις συχνά διαλέγουν μία στιγμή και τη μετατρέπουν σε ολόκληρη την ιστορία. Πονάμε τόσο πολύ που ψάχνουμε κάτι που «θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει αλλιώς», γιατί είναι πιο υποφ...ερτό από το να αποδεχτούμε ότι δεν είχαμε τη δύναμη να σταματήσουμε την αρρώστια. Το αν έφυγε με παράπονο δεν μπορεί να το ξέρει κανείς. Η φωνή που λέει «δεν έπρεπε» μοιάζει περισσότερο με τη δική σας αυστηρή κρίση παρά με τη δική της.

Αυτό το βάρος χρειάζεται χώρο για να ειπωθεί, με τον θυμό και την αγάπη μαζί, χωρίς να κριθείτε. Σε έναν χώρο ψυχοθεραπείας μπορεί σιγά σιγά να γίνει πένθος και ζεστή μνήμη. Αν νιώσετε ότι γίνεται ασήκωτο, μην το κρατάτε μόνος σας. Read more

Γειά σας, όταν φροντίζουμε έναν άνθρωπο που έχει πολλές ανάγκες και κουραζόμαστε ψυχικά και σωματικά, πολλές φορές λόγω αυτής της κούρασης έχουμε ξεσπάσματα θυμού απέναντι σε αυτό το πρόσωπο χωρίς να φταίει. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάνουμε κάτι λάθος. Είναι φυσιολογικές αυτές οι αντιδράσεις, ειδικά όταν βρισκόμαστε σε αδιέξοδο. Όλοι οι άνθρωποι έχουν χάσει την ψυχραιμία τους σε τέτοιες καταστάσεις. Γι αυτό το λόγο θα πρέπει να συγχωρέσετε τον εαυτό σας για αυτή την άτυχη στιγμή και να αποδεχτείτε το γεγονός ότι συνέβη και είναι φυσιολογική η αντίδραση σας. Μην μένετε σε αυτό. Προσπαθείστε να κάνετε πράγματα που θα έκαναν περήφανη τη μητέρα σας ...και εσάς. Βρείτε μία δραστηριότητα που σας γεμίζει και σας κάνει να ξεχνιέστε. Read more

Καλησπέρα,
Το πρώτο βήμα που μπορείτε να κάνετε για τον εαυτό σας είναι να απευθυνθείτε σε έναν επαγγελματία ώστε να αντιμετωπίσετε μαζί του τη συνθήκη που σας απασχολεί.

Θα σας βοηθούσε να δουλέψετε αυτές τις ενοχές με έναν ψυχολόγο, ιδιαίτερα μέσα από θεραπεία πένθους και αυτοσυμπόνια.