Gastric sleeve

Το γαστρικό μανίκι, γνωστό και ως επιμήκης γαστρεκτομή, είναι η συχνότερα διενεργούμενη επέμβαση της βαριατρικής χειρουργικής και εφαρμόζεται με σκοπό την απώλεια βάρους. Κατά την επέμβαση αυτή αφαιρείται περίπου το 80% του στομάχου, και απομένει ένα σωληνοειδές τμήμα σε μορφή μανικιού, περίπου στο μέγεθος και στο σχήμα μιας μπανάνας. 

Η επέμβαση πραγματοποιείται λαπαροσκοπικά, με την εισαγωγή λεπτών λαπαροσκοπικών εργαλείων, 5 χιλιοστών σε διάμετρο. Η μείωση του μεγέθους του στομάχου επιδρά στην μείωση του βάρους κατά τρόπο περιοριστικό αλλά και μεταβολικό-ορμονικό , παρόμοιο με την επίδραση των σύγχρονων GLP-1 αναλόγων (φαρμάκων για την παχυσαρκία) αλλά σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό.

Η επερχόμενη μείωση βάρους βελτιώνει τις παθήσεις που συνοδεύουν την παχυσαρκία δευτερογενώς ή και πρωτογενώς δια της μεταβολικής ρύθμισης του «θερμοστάτη» του  βάρους, που καλείται να διατηρεί ο οργανισμός.

Η επέμβαση διενεργείται για τον έλεγχο του σωματικού βάρους και των συνυπαρχόντων παθήσεων στους νοσογόνα παχύσαρκους ασθενείς. Ασθενείς με δείκτη μάζας σώματος μεγαλύτερο του 40 ή του 35 με συνυπάρχοντα νοσήματα, συγκαταλέγονται μεταξύ των υποψηφίων για επέμβαση. Ο δείκτης μάζας σώματος ή ΒΜΙ είναι η πιο απλοποιημένη μορφή εκτίμησης της σοβαρότητας της πάθησης. Δεν λαμβάνεται όμως μόνο αυτός υπόψιν στην τελική απόφαση για επέμβαση. Το ιατρικό ιστορικό, τα νοσήματα που βρίσκονται σε εξέλιξη ή υπό αγωγή, η λήψη φαρμάκων για τον έλεγχο του βάρους, συνεκτιμώνται και  τα προαναφερθέντα όρια δείκτη μάζας σώματος συνήθως αναθεωρούνται προς τα κάτω, προκειμένου να επιτύχουμε το μέγιστο όφελος για τον ασθενή. 

Ενδεικτικά παθήσεις που σχετίζονται με την σοβαρή παχυσαρκία και βελτιώνονται ή υποστρέφουν μετά την απώλεια βάρους είναι:

• Καρδιοπάθειες
• Υπέρταση
• Υψηλή χοληστερόλη
• Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
• Υπνική άπνοια
• Αυξημένος κίνδυνος καρκίνου στο μαστό , το ενδομήτριο , το έντερο, το στομάχι και τον οισοφάγο
• Υπογονιμότητα
• Εγκεφαλικό επεισόδιο - θρομβώσεις

Η επέμβαση γίνεται λαπαροσκοπικά με 5 μικρές τομές στην άνω κοιλιά. Διαφορετικές τεχνικές για την διενέργεια της γαστρεκτομής δίκην μανικιού, με τη χρήση λιγότερων τομών ή με τη χρήση ρομποτικών συστημάτων δεν φαίνεται να πλεονεκτούν, ούτε σε χειρουργικό χρόνο, ούτε σε λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο. Η τεκμηριωμένη χειρουργική τεχνική της λαπαροσκόπησης προσφέρει ασφάλεια, άριστο αποτέλεσμα (αισθητικά και λειτουργικά) και γρήγορη επάνοδο στις δραστηριότητες χωρίς να αυξάνει το κόστος. 

Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι για 2 βράδια συνήθως, διάστημα στο οποίο οι ασθενείς πίνουν υγρά, κινητοποιούνται και λαμβάνουν την ενδεικνυόμενη υποστηρικτική αγωγή. 

Οι κίνδυνοι σε κάθε χειρουργική επέμβαση έχουν να κάνουν με τις συνθήκες και την εμπειρία του χειρουργού.  Η δυσκολία της προσπέλασης στον βαριατρικό ασθενή είναι μεγαλύτερη σε σχέση με έναν ασθενή φυσιολογικού βάρους και αυτός είναι ο λόγος που εγκαταλείφθηκαν οι ανοικτές τεχνικές. Πιο δυσπρόσιτα τα όργανα, σε μεγαλύτερο βάθος, ανάμεσα σε μεγάλη ποσότητα σπλαχνικού λίπους , προσεγγίζονται καλύτερα με τα λεπτά εργαλεία της λαπαροσκοπικής χειρουργικής. Η υψηλής δε ευκρίνειας κάμερες που χρησιμοποιούμε προσφέρουν άριστο οπτικό πεδίο και ακρίβεια στους χειρισμούς.  

Μετεγχειρητικά οι επιπλοκές μειώνονται αισθητά σε σχέση με την ανοικτή χειρουργική γιατί μειώνεται το στρες του χειρουργείου και μαζί του  οι αναπνευστικού τύπου, αγγειακής προέλευσης και από του τραύματος επιπλοκές. 

Το γαστρικό μανίκι εν γένει δεν έχει μακροπρόθεσμες επιπλοκές πέραν της εμφάνισης γαστρο-οισοφαγικής παλινδρόμησης σε ένα ποσοστό περίπου 20%, ενώ άλλοι ασθενείς αναφέρουν βελτίωση των συμπτωμάτων της παλινδρόμησης όσο το βάρος μειώνεται. Για τις άμεσα μετεγχειρητικές επιπλοκές αξίζει να αναφέρουμε την διαφυγή από τη γραμμή συρραφής του στομάχου, που παρότι σοβαρή, μπορεί να αντιμετωπισθεί με επιτυχία από τον εξειδικευμένο βαριατρικό χειρουργό και την ομάδα του. 

Συνολικά, οι σοβαρές επιπλοκές της επέμβασης είναι κάτω του 1% και σε εξειδικευμένα χέρια δεν ξεπερνούν αυτές της λαπαροσκοπικής χολοκυστεκτομής, μια πολύ γνωστή επέμβαση αφαίρεσης της χοληδόχου κύστης. 

Η προετοιμασία, ώστε οι ασθενείς να εξοικειωθούν  με τις ανάγκες του νέου τους στομάχου μετά το χειρουργείο, απαιτεί ιδανικά μια περίοδο προ - εγχειρητικής δίαιτας και συμμόρφωσης με διατροφικούς κανόνες. Εδώ η συμβολή των λοιπών μελών της βαριατρικής ομάδας, όπως ο διαιτολόγος και ο ψυχολόγος,  κρίνεται απαραίτητη. 

Άλλες οδηγίες προετοιμασίας που ο θεράπων ιατρός θα ζητήσει μερικές εβδομάδες πριν το προγραμματισμένο χειρουργείο είναι ο περιορισμός της χρήσης καπνού και η διενέργεια σχετικών εξετάσεων (π.χ γαστροσκόπηση).

Ανάλογα ίσως απαιτηθεί  η τροποποίηση στη φαρμακευτική αγωγή του ασθενή και θα δοθούν οδηγίες σχετικά με τη διατροφή και τη λήψη υγρών πριν το χειρουργείο. 

Λόγω του ότι είναι μια επέμβαση που την προγραμματίζει ο ενδιαφερόμενος αρκετές βδομάδες νωρίτερα, επιλέγει και την ημερομηνία για χειρουργείο που τον ενδιαφέρει. Η εισαγωγή γίνεται τη μέρα του χειρουργείου.  Η διάρκεια νοσηλείας είναι 1-2 ημέρες στο πλείστο των περιπτώσεων. 

Η επέμβαση διαρκεί συνήθως 1,5-2 ώρες. Το απόγευμα του χειρουργείο γίνεται έναρξη υγρών από του στόματος και ο ασθενής κινητοποιείται. Η όλη φιλοσοφία είναι να προσφερθεί μια ¨περιπατητικού» τύπου ανάρρωση ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι θρόμβωσης και αναπνευστικών επιπλοκών. 

Η διατροφή που θα ακολουθηθεί μετά το χειρουργείο έχει συγκεκριμένα στάδια και λαμβάνει τη μορφή ειδικής δίαιτας προσαρμοσμένης στις ανάγκες του χειρουργημένου στομάχου. Ο χειρουργός και ο διαιτολόγος της ομάδας θα επιληφθούν του προγράμματος διατροφής και θα παρακολουθούν τυχόν δυσανεξίες ή αλλαγές στην λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Για τους παραπάνω λόγους καθώς και για τον καθορισμό της φαρμακευτικής αγωγής που πρέπει να ληφθεί μετεγχειρητικά, ο ασθενής επισκέπτεται τον χειρουργό σε διάστημα 3 μηνών μετά την επέμβαση . Η συχνότητα της παρακολούθησης καθορίζεται αναλόγως των αναγκών. 

Σε γενικές γραμμές η μετεγχειρητική περίοδος είναι ομαλή χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις σε δίαιτα ή φαρμακευτική αγωγή, ενώ η απουσία πείνας βοηθά ακόμη περισσότερο στην προσαρμογή στις νέες συνθήκες. 

Τέλος, η σωματική άσκηση είναι μέσα στο πλαίσιο αλλαγών στην καθημερινότητα που πρέπει να υιοθετήσει ο ασθενής μας για να εκμεταλλευθεί στο μέγιστο το ευεργετικό αποτέλεσμα της επέμβασης. 

Ενημέρωσε τον γιατρό σου για οτιδήποτε ασυνήθιστο παρατηρήσεις τις μέρες μετά την επέμβαση, σύμπτωμα ή κάτι άλλο που σε προβληματίζει. Ο τακτικός επανέλεγχος μετεγχειρητικά είναι απαραίτητος για να αποφευχθούν τυχόν επιπλοκές. 

Τι θα συμβεί αν δεν πετύχει το γαστρικό μανίκι;

Η επαναπρόσληψη βάρους όχι μόνο μετά το γαστρικό μανίκι άλλα σε οποιαδήποτε βαριατρική επέμβαση έχει να κάνει κατά κύριο λόγο με τη προσαρμογή του ασθενή στις ανάγκες του χειρουργείου και την κατάλληλη επιλογή επέμβασης.  Για να μειωθεί ο κίνδυνος επαναπρόσληψης βάρους, πρέπει ο ασθενής να αλλάξει τη διατροφή του και να ακολουθεί ένα πιο υγιεινό διατροφικό πλάνο, μαζί με τακτική ήπια σωματική άσκηση. Επίσης, εξίσου σημαντικό είναι να μην αμελεί την ιατρική παρακολούθηση μετά το πέρας της επέμβασης, ώστε ο θεράπων χειρουργός  να μπορεί να παρακολουθεί την πορεία της απώλειας βάρους ή ακόμη και να διαγνώσει εγκαίρως τυχόν άλλες επιπλοκές. 

Είναι ασφαλής επέμβαση το γαστρικό μανίκι;

Οι κίνδυνοι της επέμβασης είναι ήσσονος σημασίας σε σχέση με τους κινδύνους που συνδέονται με τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Η επέμβαση αυτή, παρουσιάζει μικρότερα ποσοστά επιπλοκών σε σχέση με άλλες χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά. Επιπλέον, επειδή το γαστρικό μανίκι πραγματοποιείται με ελάχιστα επεμβατικές λαπαροσκοπικές χειρουργικές τεχνικές, συνοδεύεται από λιγότερο πόνο και γρηγορότερη ανάρρωση. 

Πρέπει να ακολουθήσω συγκεκριμένη διατροφή μετά από επέμβαση για γαστρικό μανίκι;

Ναι, μετά την επέμβαση θα χρειαστεί ένα διάστημα προσαρμογής. Θα χρειαστεί λοιπόν να ακολουθήσεις αυστηρές διατροφικές οδηγίες, ώστε το στομάχι να επουλωθεί επαρκώς. Μετά από το διάστημα που θα ορίσει ο γιατρός σου, θα μπορείς να ακολουθήσεις μια ισορροπημένη και φυσιολογική διατροφή. Επίσης, ο γιατρός θα σου συστήσει και τη λήψη συγκεκριμένων συμπληρωμάτων διατροφής και βιταμινών. 

Σε πόσο καιρό αναρρώνει ο ασθενής μετά από γαστρικό μανίκι;

Θα χρειαστεί διάστημα ενάμιση μήνα μέχρι την πλήρη επάνοδο στις δραστηριότητες και την άσκηση. Οι καθημερινές ανάγκες όμως σε κίνηση και εργασία ανακτώνται μια βδομάδα μετά το χειρουργείο. Το αίσθημα αδυναμίας εμφανίζεται σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών και γι’ αυτό δεν επιτρέπεται η άσκηση και οι εργασίες που απαιτούν σωματική καταπόνηση. Η ενίσχυση του οργανισμού με  συμπληρώματα διατροφής για περαιτέρω λήψη θρεπτικών στοιχείων είναι κάτι που θα συζητηθεί μετεγχειρητικά. 

Πόσα κιλά χάνεις με το γαστρικό μανίκι;

Κατά μέσο όρο ένας ασθενής χάνει περίπου το 50-75% του υπερβάλλοντος σωματικού του βάρους, στους πρώτους 18 μήνες μετά την επέμβαση. Η επιτυχία της επέμβασης εξαρτάται από την τήρηση των διατροφικών οδηγιών  και από το κατά πόσο ο ασθενής θα τηρήσει το πρόγραμμα παρακολούθησης, ώστε οι όποιες διατροφικές ή άλλες εκτροπές να αντιμετωπιστούν έγκαιρα. 

Τι διαφορά έχει το γαστρικό μανίκι από το gastric bypass ή το γαστρικό δακτύλιο;

Στο γαστρικό μανίκι αφαιρείται περίπου το 80% του στομάχου, χωρίς να παρακάμπτεται το έντερο. Στο gastric bypass δημιουργείται μικρότερος γαστρικός θύλακας και παρακάμπτεται τμήμα του λεπτού εντέρου, με μεγαλύτερη επίδραση στον μεταβολισμό, αλλά και αυξημένο κίνδυνο διατροφικών ελλείψεων. Ο γαστρικός δακτύλιος είναι ρυθμιζόμενη συσκευή γύρω από το στομάχι, χωρίς αφαίρεση ή παράκαμψη, αλλά συνδέεται συνήθως με μικρότερη και πιο αργή απώλεια βάρους και συχνότερες επανεπεμβάσεις.

Πότε μπορώ να επιστρέψω στη δουλειά, στην άσκηση και στις καθημερινές δραστηριότητες;

Το περπάτημα μπορεί να ξεκινήσει σχετικά άμεσα μετά την επέμβαση και η δραστηριότητα αυξάνεται σταδιακά. Σύμφωνα με την ASMBS, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν στην εργασία σε περίπου 1–2 εβδομάδες, ενώ για έντονη άσκηση ή βάρη απαιτείται σταδιακή επάνοδος και έγκριση του θεράποντος ιατρού/χειρουργού.

Μπορεί να εμφανίσω παλινδρόμηση ή καούρες μετά από γαστρικό μανίκι;

Ναι, υπάρχει αυτό το ενδεχόμενο. Το γαστρικό μανίκι μπορεί να προκαλέσει γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση, που σχεδόν πάντα ελέγχεται με τη λήψη αντιεκκριτικών φαρμάκων (π.χ losec ). Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις ασθενών με καούρες που υπεβλήθησαν σε γαστρικό μανίκι  και βελτιώθηκαν σημαντικά με την απώλεια βάρους.  Σε κάθε περίπτωση πρέπει να διενεργείται ο προγραμματισμένος από τον χειρουργό, ενδοσκοπικός έλεγχος του στομάχου και εκτίμηση των συμπτωμάτων εάν υπάρχουν. 

Πότε είναι ασφαλής μια εγκυμοσύνη μετά την επέμβαση;

Συνιστάται γενικά να αποφεύγεται η εγκυμοσύνη για τουλάχιστον 12 μήνες μετά τη βαριατρική επέμβαση, περίοδο κατά την οποία η απώλεια βάρους είναι πιο γρήγορη. Πριν και κατά τη διάρκεια μιας εγκυμοσύνης απαιτείται ιατρική και διατροφική παρακολούθηση, ιδιαίτερα για πιθανές ελλείψεις βιταμινών και μετάλλων. Αρμόδιος να σε συμβουλέψει σχετικά είναι ο θεράπων ιατρός σου. Σε γενικές γραμμές το γαστρικό μανίκι είναι μια από τις επεμβάσεις που δεν σχετίζεται με επιπλοκές στην εγκυμοσύνη και μετά την γέννα βοηθά στην απώλεια των κιλών αυτής. 

Σημείωση: Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη διάγνωση και θεραπεία από εξειδικευμένο γιατρό.