Αδερφός απομονωμένος 9 χρόνια με άγχος και υπερφαγία - είναι κατάθλιψη;

Καλημέρα σας.

Αυτό που περιγράφετε είναι πολύ σοβαρό και κατανοώ πόσο δύσκολο είναι να βλέπετε έναν άνθρωπο που αγαπάτε να ζει έτσι. Από τη θέση μου ως ψυχολόγος‑ψυχοθεραπεύτρια δεν μπορώ να θέσω διάγνωση, ωστόσο τα στοιχεία που αναφέρετε παραπέμπουν σε βαριά και χρόνια ψυχική δυσφορία, με έντονη κοινωνική απόσυρση, άγχος, καταθλιπτική διάθεση και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ναι, η κατάθλιψη μπορεί να έχει χρόνια μορφή και να μην εμφανίζεται απαραίτητα επεισοδιακά.

Είναι όμως πολύ σημαντικό να τονιστεί κάτι κρίσιμο: η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο όταν υπάρχει αίτημα και ελάχιστη εσωτερική διάθεση από τον ίδιο το...ν άνθρωπο. Η πίεση, όσο καλοπροαίρετη κι αν είναι, συνήθως ενισχύει την απόσυρση και το αίσθημα αποτυχίας.

Αυτό που μπορείτε να κάνετε εσείς είναι:

* να δείχνετε σταθερή παρουσία χωρίς πίεση ή «λύσεις»,
* να αναγνωρίζετε τον πόνο του χωρίς να τον ακυρώνετε,
* και, όταν και αν υπάρξει άνοιγμα από τον ίδιο, να ενθαρρυνθεί να ζητήσει ξανά βοήθεια από ειδικό, ίσως με διαφορετική προσέγγιση από το παρελθόν.

Η αλλαγή σε τέτοιες καταστάσεις είναι συνήθως αργή και σταδιακή, αλλά είναι δυνατή όταν υπάρξει το κατάλληλο πλαίσιο και το προσωπικό αίτημα. Το γεγονός ότι εσείς ανησυχείτε και αναζητάτε βοήθεια είναι ήδη σημαντικό. Read more

Από την περιγραφή σας, ο αδερφός σας φαίνεται να βιώνει χρόνια κατάθλιψη και έντονο άγχος, με κοινωνική απομόνωση, υπερφαγικά επεισόδια και αίσθημα παγίδευσης. Η προηγούμενη θεραπεία μπορεί να μην απέδωσε λόγω έλλειψης κατάλληλης, σταθερής και εξατομικευμένης προσέγγισης, αλλά η κατάσταση μπορεί να βελτιωθεί με σωστή υποστήριξη. Το πρώτο βήμα είναι επανεκτίμηση από εξειδικευμένο ψυχίατρο για διάγνωση και πιθανή φαρμακευτική αγωγή, σε συνδυασμό με στοχευμένη ψυχοθεραπεία (CBT, DBT ή σχεσιακή ψυχοθεραπεία) που δουλεύει την αυτοεκτίμηση, την κοινωνική επανένταξη και την παρορμητικότητα. Η πρόοδος συνήθως έρχεται σταδιακά, με σταθερή υποστήριξη κ...αι μικρά, ελεγχόμενα βήματα επανένταξης στην καθημερινότητα και τη ζωή έξω από το δωμάτιο. Η οικογενειακή στήριξη χωρίς πίεση, η κατανόηση και η σταθερή θεραπευτική σχέση είναι κρίσιμες για να ξεκινήσει η αλλαγή. Read more

Η κατάθλιψη μπορεί να είναι μακροχρόνια και όχι επεισοδιακή μόνο, και μάλιστα σε πολλές περιπτώσεις το άτομο δεν επανέρχεται ποτέ στα πρότερα επίπεδα ενέργειας/χαράς/λειτουργικότητας. Όσο περισσότερο διαρκεί η κατάσταση αυτή τόσο σοβαρότερη η συμπτωματολογία και τόσο δυσκολότερη η επαναφορά σε λειτουργικά/φυσιολογικά πλαίσια. Σίγουρα αυτό που περιγράφετε ενέχει και αγχώδη συμπτωματολογία. Καλό θα ήταν να επισκεφθεί άμεσα έναν ψυχίατρο, ώστε να βοηθηθεί φαρμακευτικά για αρχή και παράλληλα να ξεκινήσει εντατική ψυχοθεραπεία. Όσο κλείνεται στο δωμάτιό του, μακριά από τον κόσμο, τόσο πιο περίεργος/απόμακρος/δύσκολος θα του φαίνεται ο κόσμος, και ...μ' αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος που ενισχύει τις προκαταλήψεις του και κατ' επέκταση τη συμπτωματολογία του. Read more

Διαφαίνονται ψυχωσικά στοιχεία,όχι μόνο κατάθλιψη.

Καλησπέρα σας,

Από αυτά που περιγράφετε, η εικόνα του αδερφού σας είναι σοβαρή και πολύ επιβαρυντική, τόσο για τον ίδιο όσο και για το οικογενειακό του περιβάλλον, και αξίζει να αντιμετωπιστεί με προσοχή και ρεαλισμό, χωρίς απλοποιήσεις.

Η παρατεταμένη απομόνωση για εννέα χρόνια, η σχεδόν πλήρης απουσία λειτουργικότητας, η κοινωνική απόσυρση, το έντονο άγχος έκθεσης, η βαθιά ντροπή και η απαξίωση του εαυτού, σε συνδυασμό με τη φράση «ζω απλώς γιατί δεν μπορώ να πεθάνω», συνθέτουν μια κλινική εικόνα βαριάς ψυχικής δυσφορίας. Δεν πρόκειται απλώς για «κακή φάση», έλλειψη κινήτρου ή τεμπελιά. Πρόκειται για κα...τάσταση που έχει παγιωθεί και έχει γίνει τρόπος ύπαρξης.

Η κατάθλιψη πράγματι συχνά περιγράφεται ως επεισοδιακή, όμως αυτό δεν ισχύει πάντα. Υπάρχουν μορφές χρόνιας κατάθλιψης, όπως η επίμονη καταθλιπτική διαταραχή, όπου το άτομο ζει επί χρόνια σε ένα χαμηλό, βαρύ και άδειο συναισθηματικό υπόβαθρο, με βαθιά απελπισία και αίσθηση ματαιότητας. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν υπάρχουν απαραίτητα έντονες εναλλαγές, αλλά μια σταθερή αίσθηση ότι «τίποτα δεν έχει νόημα» και ότι ο εαυτός είναι ανεπαρκής ή καταδικασμένος.

Παράλληλα, τα συμπτώματα που περιγράφετε δείχνουν έντονο κοινωνικό άγχος, πιθανώς σε βαθμό κοινωνικής αγχώδους διαταραχής ή αγοραφοβικής αποφυγής. Το σφίξιμο, η πεποίθηση ότι όλοι τον κοιτούν και τον κρίνουν, ο φόβος γελοιοποίησης και η αποφυγή ακόμη και ενός απλού περπατήματος είναι ενδεικτικά. Όταν αυτά συνδυάζονται με χρόνια κατάθλιψη, το άτομο εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο: αποσύρεται για να προστατευτεί από τον πόνο, αλλά η απομόνωση βαθαίνει την κατάθλιψη και την αίσθηση ανικανότητας.

Η υπερφαγία συχνά λειτουργεί ως τρόπος αυτορρύθμισης, μια προσωρινή ανακούφιση από το ψυχικό κενό ή την ένταση. Το κινητό, αντίστοιχα, λειτουργεί ως αναισθητικό: γεμίζει τον χρόνο χωρίς να απαιτεί επαφή, ρίσκο ή έκθεση. Τίποτα από αυτά δεν είναι η «ρίζα» του προβλήματος, αλλά τρόποι επιβίωσης μέσα σε μια κατάσταση που βιώνεται ως αδιέξοδη.

Το ότι έχει κάνει στο παρελθόν θεραπεία και «δεν βοήθησε» δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει βοήθεια. Σημαίνει ότι η συγκεκριμένη μορφή θεραπείας, η χρονική στιγμή ή η θεραπευτική σχέση δεν κατάφεραν να αγγίξουν τον πυρήνα του προβλήματος. Σε τόσο χρόνιες και σύνθετες καταστάσεις, συχνά απαιτείται μακροχρόνια, σταθερή ψυχοθεραπευτική δουλειά, πολλές φορές σε συνδυασμό με ψυχιατρική παρακολούθηση, και κυρίως με θεραπευτή που να έχει εμπειρία σε βαριά κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές αποφυγής.

Η έξοδος από αυτή την κατάσταση δεν γίνεται με «παραινέσεις», πίεση ή λογικά επιχειρήματα. Όσο κι αν η οικογένεια το επιθυμεί, το να του λέτε ότι «πρέπει να βγει», «να προσπαθήσει» ή «να δει τη ζωή αλλιώς» συνήθως αυξάνει τη ντροπή και το αίσθημα αποτυχίας. Το πρώτο βήμα δεν είναι να γίνει λειτουργικός, αλλά να δημιουργηθεί ξανά μια στοιχειώδης αίσθηση ασφάλειας και κατανόησης, όπου δεν χρειάζεται να αποδείξει τίποτα.

Είναι σημαντικό να ειπωθεί ξεκάθαρα ότι οι φράσεις που εκφράζει, ακόμη κι αν δεν συνοδεύονται από ενεργό αυτοκτονικό σχεδιασμό, αποτελούν ένδειξη σοβαρής απελπισίας και δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας, ιδανικά ψυχίατρο και ψυχοθεραπευτή σε συνεργασία.

Ρεαλιστικά, η αλλαγή σε τέτοιες περιπτώσεις είναι αργή και σταδιακή. Δεν ξεκινά με «να φτιάξει τη ζωή του», αλλά με μικρά, πολύ βασικά βήματα: να μειωθεί λίγο η απομόνωση, να υπάρξει σταθερή θεραπευτική σχέση, να αρχίσει να μιλά για όσα νιώθει χωρίς να καταρρέει. Αυτό μπορεί να πάρει χρόνο, αλλά δεν είναι αδύνατο.

Τέλος, είναι σημαντικό και για εσάς και την οικογένεια να έχετε στήριξη. Το να ζει κανείς δίπλα σε έναν άνθρωπο σε τόσο βαριά ψυχική κατάσταση είναι εξαντλητικό και συχνά γεννά ενοχές, θυμό και αίσθηση ανημπόριας. Η βοήθεια δεν αφορά μόνο εκείνον, αλλά και εσάς. Αν θέλετε, μπορώ να σας βοηθήσω να σκεφτείτε πώς μπορείτε να σταθείτε δίπλα του με τρόπο υποστηρικτικό χωρίς να εξαντλείστε ή να τον πιέζετε περισσότερο. Read more